Rejestracja

Wszystkie dane podawane są w czasie UTC za wyjątkiem miejsc gdzie jest jednoznacznie podane, że jest inaczej. Dane podawane w serwisie mają charakter informacyjny!!!
Informacje w sprawie dostępu do serwisu pod numerem tel. +48 261-828-559 lub +48 261-828-138
Informacja dla żołnierzy i pracowników wojska: Prosimy o niezwłoczną zmianę adresu e-mail w profilu użytkownika na pocztę w domenie @ron.mil.pl

dla okresu - sierpień 2020

               

 

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2020

 

 

 

 

Lipiec 2020

 

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywane zagrożenia związane z występowaniem ptaków: SIERPIEŃ 2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Projekt powstał zgodnie z umową nr 16/2020/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wykonawca:

 

Ekoaviation Michał Skakuj

Ul. Piecewska 30B m.16

80-288 Gdańsk

ekoaviation@michalskakuj.com

 

 

 

Imię i  Nazwisko

Podpis

dr Michał Skakuj

 















Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

SIERPIEŃ 2020

 

 


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – SIERPIEŃ 2020. 5

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków.. 5

1.2. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.3. Miejsca koncentracji 6

1.4. Lęgowiska. 7

1.5. Obszary MRT. 7

1.6. Lotniska. 7

1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 8

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 10

2.1. Rejon Północno-wschodni 10

2.2. Rejon Północno-zachodni 10

2.3. Rejon Południowo-zachodni 11

2.4. Rejon Południowo-wschodni 11

3. MAPY. 13

 

 

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – SIERPIEŃ 2020

 

Poniżej wskazano informacje dla początku okresu migracji jesiennej (sierpień). Wskazano obszary o podwyższonym stopniu zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Niska wysokość przelotu to większe prawdopodobieństwie kolizji z ptakami. Przy przelocie kilku maszyn przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Dotyczy to przede wszystkim niskich przelotów śmigłowców w rejonach miejsc koncentracji gęsi, kaczek i mew. Ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

W miarę możliwości należy zachować minimalną wysokość przelotu 2000 ft AGL w rejonach nad dużymi kompleksami leśnymi, w tym lęgowiskami dużych gatunków szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, kania ruda) oraz obszarami największego zagęszczenia gniazd bociana białego (mapa 2, 3, 4, 5).  


1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków

Wzrost liczby ptaków, także tych notowanych na lotniskach, jest przede wszystkim efektem zakończenia lęgów i pojawieniem się znacznej liczby młodych osobników. Niestabilne zjawiska pogodowe wpływają także na zachowanie ptaków, które mogą być okresowo bardziej aktywne oraz formować większe stada. Podobnie jak w lipcu, liczebność ptaków na lotniskach może gwałtownie wzrastać w okresach koszenia większych obszarów płyty lotniska.


1.2. Migracje/przeloty ptaków

W sierpniu notowana już jest intensywna jesienna migracja części ptaków siewkowych (np. czajka, brodźce, biegusy, kuliki). W rejonie Wybrzeża, szczególnie w okresach przechodzenia frontów atmosferycznych może być ona już intensywna. Na obszarach podmokłych, także wzdłuż Wybrzeża w rejonach ujścia Wisły (TR48B) i Redy (TS16A, TR157) oraz na zbiornikach zaporowych na południowym zachodzie Polski, koncentracje ptaków siewkowych i mew mogą znacznie przekraczać 1000 osobników. Dlatego zaleca się w miarę możliwości ograniczać niskie przeloty (poniżej 2000 ft AGL) wzdłuż Wybrzeża. Rozpoczyna się także okres migracji dla części dużych gatunków ptaków (np. bocian biały, błotniaki, kanie, mewy). Część z nich będzie się także coraz liczniej pojawiać na lotniskach. Dotyczy to przede wszystkim mew (głównie śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta), ptaków siewkowych (np. czajka, kulik wielki, siewka złota) oraz bociana białego. Na łąkach i polach po żniwach koncentracje mew oraz ptaków siewkowych mogą już sięgać nawet tysiąca osobników. Dotyczy to także coraz liczniej gniazdujących w Polsce gęgaw (duży gatunek gęsi) oraz żurawi. Bedą one tworzyć coraz większe stada i odbywać lokalne przeloty, zazwyczaj na niskiej wysokości. Bociany po wylocie z gniazd rozpoczną okres koncentracji przedmigracyjnych (tzw. sejmiki bocianie). Zgrupowania bociana białego na polach i łąkach, mogą wówczas sięgać nawet kilkuset ptaków, głównie w północnej i wschodniej Polsce. Odpowiednie warunki pogodowe (tworzenie się dobrej termiki) sprzyjają migracji i przelotom bociana na wysokościach nawet powyżej 10000 ft AGL. Podobne warunki pogodowe będą sprzyjać intensywnej migracji orlika krzykliwego, trzmielojada w drugiej połowie miesiąca oraz generalnie większej aktywności dużych szponiastych nie tylko w rejonach ich lęgowisk.

 

Aktualne informacje o intensywności migracji w rejonie zachodniej granicy Polski można znaleźć także na stronach programu FlySafe. Dane dla poszczególnych radarów meteorologicznych wskazanych na mapie.: http://www.flysafe-birdtam.eu/test_de/radar.html


1.3. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na gwałtowne opady, miejsca koncentracji ptaków mogą być związane z lokalnymi rozlewiskami rzek i podtopieniami. Sierpień to okres koncentracji szpaków, kiedy zgrupowania tych ptaków mogą przekraczać znacznie 10 tys. osobników. Szczególnie w miejscach gdzie znajdując się ogródki działkowe, sady ale też w sąsiedztwie dużych obszarów  trzcinowisk (gdzie nocują np. szpaki, jaskółki). W tym okresie najważniejsze miejsca koncentracji ptaków obejmują tereny podmokłe, ujścia rzek, a także obszary z lokalnymi podtopieniami (patrz wyżej). Duża część takich obszarów objęta jest systemem ochrony Natura 2000 w tym Obszarami Ochrony Ptaków (OSO). Lokalnie koncentracje bociana białego, gawrona, mew związane będą również z pracami polowymi jak sianokosy (także na lotniskach) oraz żniwa. Należy szczególną uwagę zwracać na obecność bocianów oraz dużych stad szpaków na i w sąsiedztwie lotnisk w tym okresie.

 

1.4. Lęgowiska  

Aktywność ptaków szponiastych będzie wzrastać z uwagi na tzw. okres dyspersji polęgowej oraz początek okresu migracji. Dotyczy to m.in. większych gatunków jak orlik krzykliwy, orzeł przedni, trzmielojad, kania czarna i ruda, błotniak stawowy i myszołów. Licznie gniazdujące w Polsce bieliki zazwyczaj nie podejmują dłuższych wędrówek i zimują w naszym kraju. Liczebność i aktywność szponiastych może znacznie wzrastać, co związane jest z nauką latania i polowania przez młode ptaki. Duże gatunki szponiastych, bociany będą szczególnie aktywne na większych wysokościach w okresach dobrej pogody z dobrymi warunkami termicznymi. Gniazdujące w Polsce gęgawy, śmieszki i inne ptaki wodne mogą stwarzać lokalne zagrożenia, szczególnie na lotniskach położonych w pobliżu większych zbiorników wodnych. Należy unikać przelotów poniżej 2000 ft AGL nad większymi kompleksami leśnymi oraz w pobliżu większych zbiorników wodnych, których nawet tylko część objęta jest ochroną (mapa 2, 3, 4).

 

1.5. Obszary MRT

W sierpniu na poziom zagrożenia na MRT będą przede wszystkim wpływać lokalne koncentracje ptaków związane z okresem dyspersji polęgowej i początkiem okresu migracji. Dotyczy to przede wszystkim dużych gatunków (bocian biały, bielik, orlik krzykliwy, ptaki wodno-błotne). W sierpniu zwiększony poziom zagrożenia dotyczy większości obszaru Polski (mapa 5).

 

1.6. Lotniska

W sierpniu okresowo wzrastać będzie aktywności ptaków wykorzystujących tereny trawiaste lotnisk jako miejsc odpoczynku i żerowania. Dotyczy to przede wszystkim okresów w trakcie i po koszeniach, a więc obszarów z niską trawą. W sierpniu z uwagi na  wylot młodych ptaków z gniazd oraz początku  intensywnej migracji należy liczyć się ze wzrostem obecności np. bociana białego, żurawia, szpaka, gawrona, kawki, śmieszki oraz czajki. Stada szpaków mogą być szczególnie liczne na lotniskach, położonych w otoczeniu ogródków działkowych oraz gospodarstw z drzewami owocowymi (np. czereśnie, wiśnie). W takich wypadkach koncentracje szpaków mogą przekraczać nawet 10 000 osobników. Okresowo wzrastać będzie także aktywność ptaków polujących w powietrzu na drobne owady: jerzyk, dymówka, oknówka. Koncentracje tych ptaków lokalnie mogą przekraczać 1000 osobników nawet na wysokości 10 000 ft AGL. 


1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość miejsc ważnych lęgowisk ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca występowania ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych (tabela 1, mapa 2).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Poniżej pokazano znane obszary większych koncentracji ptaków w maju. W tabeli wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

B, L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

B, L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

PLB320005, Ujście Warty PLC800001

C, L

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

B

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

C

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

B, L

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A, L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

12

Ostoja Warmińska PLB280015, Puszcza Piska PLB280008, Puszcza Augustowska PLB200002, Puszcza Knyszyńska PLB200003, Puszcza Białowieska PLC200004

L

Ptaki szponiaste, bocian biały

 

IV-VIII

13

Pogórze Przemyskie PLB180001, Góry Słonne PLB180003, Bieszczady PLC180003, Beskid Niski PLB180002,

L

Ptaki szponiaste

IV-VIII

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

C

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów (szacunkowe wartości dla sierpnia):

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk




 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. W sierpniu na lotniskach będzie wzrastać obecność bociana białego, myszołowa, pustułki i szpaka szczególnie, jeśli prowadzone będą prace wykaszania obszarów trawiastych. Tam gdzie w pobliżu lotnisk znajdują się zbiorniki wodne lub kolonie krukowatych wzrośnie aktywność śmieszki, gęgawy oraz gawrona. Z uwagi na początek migracji jesiennej mogą pojawiać się stada czajki i kulika wielkiego. Obecność ptaków polujących w powietrzu np. jerzyk, dymówka, oknówka uzależniona będzie od występowania drobnych owadów oraz warunków pogodowych.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. W okresach dobrych warunków termicznymi lokalnie można oczekiwać zwiększonej aktywności ptaków związanej z karmieniem młodych w gniazdach (np. bocian biały, bielik, orlik krzykliwy, myszołów, kania ruda). Lokalnie mogą występować większe koncentracje wodno-błotnych (gęsi, kaczki, kormorany, czaple siwa i biała, rybitwy, mewy) w rejonach lęgowisk w obrębie obszarów Natura 2000 (Biebrza, Narew, Zalew Wiślany, Wysoczyzna Elbląska, jez. Drużno). Dlatego nad obszarami leśnymi Warmii i Mazur oraz Podlasia (np. Puszcza Napiwodzko-Ramucka, Piska, Augustowska, Białowieska, Knyszyńska) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT przy lotach z dużą prędkością nad lęgowiskami dużych ptaków (bocian biały, żuraw, bielik, orlik krzykliwy), szczególnie w okresach dobrych warunków termicznych (mapa 3, 4, 5).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Z uwagi na większa liczbę ptaków wzrastać będzie zagrożenie związane ze szpakiem, gawronem oraz wroną. Aktywne będą również duże szponiaste (orlik krzykliwy, kania ruda) w rejonach ich gniazdowania m.in. w dużych kompleksach leśnych. Dlatego nad obszarami leśnymi szczególnie Ostoi Drawskiej i Puszczy nad Drawą oraz w rejonach liczniejszego gniazdowania bociana białego zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Stopniowo wzrastać będą koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, kaczki, kormorany) na zbiornikach wodnych i rozlewiskach głównie w obrębie obszarów sieci Natura 2000 (Słowiński Park Narodowy, rozlewiska Odry, rejon Zalewu Szczecińskiego, południowa część Zatoki Puckiej, Zalewu Wiślanego oraz jez. Drużno). Całoroczne większe skupiska mew występują w rejonach portów i wysypisk odpadów komunalnych (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT (w rejonie Drużno/Zalew i na pograniczu Mazur), przy lotach z dużą prędkością z uwagi na jesienne koncentracje i migrację dużych gatunków ptaków. Dotyczy to przede wszystkim żurawia, kormorana, gęgawy, kilka gatunków kaczek oraz, szczególnie w okresach dobrych warunków termicznych, bociana białego, bielika, orlika krzykliwego (mapa 5).

 

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Wraz ze wzrostem liczby ptaków wzrastać będzie zagrożenie związane ze szpakiem, gawronem, wroną. Aktywność dużych gatunków (bocian biały, bielik, żuraw, czapla, kormoran) będzie na tym obszarze generalnie mniejsza niż np. w północo-wschodniej Polsce. Wyjątkami będą rejony większych kompleksów leśnych, rozlewisk i stawów hodowlanych (np. Park Narodowy Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, a także Noteci, Bzury). W okresach dobrej pogody i dobrych warunków termicznych zaleca się szczególnie nad wymienionymi obszarami wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2). Z uwagi na początku migracji średnich i dużych gatunków (bocian biały, żuraw, szponiaste, siewkowe) wzrośnie zagrożenie dla tras MRT.

.

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Z uwagi na szybki wzrost liczby młodych ptaków, oraz początek migracji jesiennej wzrastać będzie zagrożenie związane z takimi gatunkami jak: szpak, gawron, bocian biały, śmieszka, czajka, siewka złota, grzywacz, kulik wielki. Prace polowe (żniwa, sianokosy) przyczyniają się do wzrostu obecności bociana białego, gawrona, kawki, śmieszki i innych mew, szpaka na danym terenie w tym na lotniskach. Z uwagi na bardzo duże zagęszczenia par lęgowych bociana białego jest on jednym z najważniejszych gatunków wpływającym na bezpieczeństwo ruchu lotniczego w tym rejonie Polski (mapa 3). Większe koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, kaczki, siewkowe) mogą występować lokalnie w rejonie zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych). Z uwagi początek migracji także szponiastych (orlik krzykliwy, trzmielojad, błotniak stawowy) w okresach dobrej pogody i dobrych warunków termicznych ptaki mogą przemieszczać się nawet na wysokościach powyżej 10 000 ft AGL. Z uwagi na okresy intensywnej migracji bociana białego i szponiastych podwyższone ryzyko dotyczy większości tras MRT w tym rejonie (mapa 5).

 

 

3. MAPY

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie lęgowym i początku migracji jesiennej - lipiec (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 3. Rewiry lęgowe bielika (niebieskie punkty – nawet do 1400 par w Polsce) oraz orlika krzykliwego (czerwone punkty – ponad 2000 par). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT. Obszary największych zagęszczeń rewirów lęgowych wskazano fioletowymi owalami.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 4. Zagęszczenie par lęgowych (gniazd) bociana białego oraz lokalizacja lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.