Rejestracja

Wszystkie dane podawane są w czasie UTC za wyjątkiem miejsc gdzie jest jednoznacznie podane, że jest inaczej. Dane podawane w serwisie mają charakter informacyjny!!!
Informacje w sprawie dostępu do serwisu pod numerem tel. +48 261-828-559 lub +48 261-828-138
Informacja dla żołnierzy i pracowników wojska: Prosimy o niezwłoczną zmianę adresu e-mail w profilu użytkownika na pocztę w domenie @ron.mil.pl

dla okresu - styczeń 2020


Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: STYCZEŃ 2020




Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych
w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP
2020



Projekt powstał zgodnie z umową nr 18/2019/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.
  
                                            Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com


Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

      STYCZEŃ 2020



Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – STYCZEŃ 2020. 3

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 3

1.2. Miejsca koncentracji 3

1.3. Lęgowiska. 4

1.4. Obszary MRT. 4

1.5. Lotniska. 4

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 5

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 6

2.1. Rejon Północno-wschodni 6

2.2. Rejon Północno-zachodni 6

2.3. Rejon Południowo-zachodni 7

2.4. Rejon Południowo-wschodni 8

3. MAPY. 9

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – STYCZEŃ 2020

 

Poniżej wskazano informacje dla końca okresu zimowego (styczeń). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla niskich przelotów śmigłowców. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

 

1.1. Migracje/przeloty ptaków

W styczniu praktycznie migracja nie będzie miała miejsca. Natomiast przemieszczenia się ptaków związane będą z warunkami pogodowymi, czego efektem mogą być opady śniegu i wzrost pokrywy śnieżnej, zamarzaniem zbiorników wodnych zazwyczaj postępującym od obszarów na północ i wschód od Polski. Dlatego w rejonach położonych w pobliżu niezamarzających zbiorników wodnych oraz większych miejscowości okresowo wzrastać będzie liczebność ptaków (np. stad mew, kwiczoła). Na lotniskach w całym kraju będą pojawiać się zimujące stada krukowatych (gawron, kawka, wrona, kruk), kwiczołów oraz szczególnie w okresach sztormów także mewy (głównie siwa, białogłowa, srebrzysta),

 

1.2. Miejsca koncentracji  

Główne miejsca koncentracji gęsi, kaczek, i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) będą obejmować niezamarznięte zbiorniki wodne i rozlewiska rzek. Dotyczy to głównie obszarów zachodniej i północno-zachodniej Polski oraz rejony Zatoki Gdańskiej. W przypadku spadku temperatury ptaki przemieszczać będą się generalnie w kierunku południowozachodnim, dlatego może nastąpić wzrost ptaków wodnych (mewy, kaczki) które przylecą z rejonu wschodniego Bałtyku (mapa 2, 3) (tabela 1).

 

1.3. Lęgowiska  

Brak będzie aktywność dużych gatunków ptaków na lęgowiskach. Wyjątkiem będzie bielik, którego aktywność lęgowa (tokowanie, budowa gniazda) będzie powoli wzrastać w Polsce (mapa 4). Natomiast wciąż zimujące i niegniazdujące ptaki, np. młodociane bieliki mogą tworzyć lokalne koncentracje (ponad 10 osobników) np. na stawach hodowlanych oraz w rejonie ujścia Wisły i na Zalewie Szczecińskim.


1.4. Obszary MRT

W styczniu na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim obecność ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, mewy) oraz zimowiska krukowatych (gawron, kawka, wrona, kruk). Największe zagrożenie będzie miało miejsce w rejonach koncentracji ptaków wodnych wzdłuż wybrzeża (m.in. efektem koncentracji mew w rejonach portów) oraz w rejonach niezmarzniętych zbiorników i dużych rzek (mapa 5).


1.5. Lotniska

Na lotniskach w przypadku mroźniej zimy liczba pustułek oraz szpaków będzie spadać. Należy liczyć się ze wzrostem obecności mew (siwa, białogłowa, srebrzysta) w okresach sztormów (głównie lotniska bliżej wybrzeża) oraz stopniowego zamarzania zbiorników wodnych na północy i wschodzie.  Również ustabilizuje się sytuacja z zimującymi stadami krukowatych (gawron, kawka, wrona), które mogą sięgać nawet ponad 10 tys. osobników. Tak duże stada mogą przez długie okresy (nawet ponad godzinę) przemieszczać się z miejsc koncentracji na noclegowisko tworząc szeroki nawet na ponad 300 m strumień nisko (zazwyczaj poniżej 300 ft AGL) lecących tysięcy ptaków. W przypadku lokalizacji przelotów w rejonie podejścia lotniska zagrożenie kolizją będzie odpowiednio większe. W zimie kruki będą występowały w większych stadach (nawet ponad 100 ptaków) w np. w rejonach sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci. Jeśli na lotnisku lub w pobliżu są liczne krzewy głogu można spodziewać się obecności zimujących stad kwiczoła (nawet ponad 1000 os.).  

 

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Najważniejsze tego typu tereny wskazano w tabeli 1. Jesienią część z tych obszarów charakteryzuje się dużymi koncentracjami ptaków wodnych (mapa 2).


Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków (MK) zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki,ptaki wodnobłotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk


 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków i obszarów o podwyższonym poziomie zagrożenia, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w omawianym okresie na lotniskach w Polsce (nie wszędzie w takim samym stopniu) zmniejszy się zagrożenie związane z myszołowem, pustułką i szpakiem. Natomiast na lotniskach w pobliżu miast, może wzrosnąć zagrożenie związane z występowaniem i aktywnością zimujących krukowatych (gawron, wrona i kawka) oraz mew na lotniskach położonych w pobliżu rzek i zbiorników wodnych.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Przy braku pokrywy lodowej na dużych zbiornikach wodnych mogą tworzyć się duże koncentracje ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, czaple, kormoran, mewy). Na Zalewie Wiślanym, co roku zimuje do ok. 1000 bernikli kanadyjskich. Stopniowe zamarzanie zbiorników wodnych Warmii i Mazur będzie „spychać” ptaki w rejon ujściowego odcinka Wisły i Zatoki Gdańskiej. Dlatego nad tymi obszarami zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2, 3). Nad dużymi kompleksami leśnymi powoli będzie wzrastać aktywność bielika oraz kruka z uwagi na początek sezonu lęgowego tych gatunków (mapa 4). Dla części MRT zlokalizowanych głównie w rejonie Zalewu Wiślanego z uwagi na występowanie ptaków wodnych (głównie gęsi, kaczek, mew, kormoranów), występuje podwyższone ryzyko kolizji (mapa 5).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Koniec migracji przełoży się na zmniejszenie zagrożeń wzdłuż linii wybrzeża. Koncentracje ptaków wodnych będą się ograniczać głównie do wód Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego i Zalewu Szczecińskiego. W okresach sztormów wzrastać będą zgrupowania mew w otoczeniu portów (Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Zimujące stada mew będą także aktywnie towarzyszyć kutrom rybackim (stada nawet ponad 100 ptaków na wysokości zazwyczaj do 500 ft AGL) w dzień i w nocy.  Natomiast w przypadku utrzymywania się niskich temperatur i stopniowego zlodzenia płytkich akwenów ptaki przemieszczać się będą na zachód i południe Polski. Z uwagi na niezamarzanie zbiorników wodnych mogą tworzyć się koncentracje zimujących ptaków wodnych (głownie gęsi, kaczki) na rozlewiskach wzdłuż Odry od ujścia Warty (Park Narodowy Ujście Warty i obszary Natura 2000) aż po rejon Zalewu Szczecińskiego. Dlatego zaleca się nad wskazanymi obszarami wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2, 3). Duże skupiska zimujących mew i krukowatych będą występować także w rejonach wysypisk odpadów komunalnych. Koncentracje mew (do 5 tys. ptaków) obejmą składowiska odpadów komunalnych Gdańska i Gdyni oraz innych miast. Przeloty ptaków z wysypisk w Szadółkach do noclegowisk w portach Gdańska odbywają się zazwyczaj  do wysokości 1000 ft AGL, lecz wyjątkowo także do ok. 3000 ft AGL. Linia przelotów (SSW-NNE) przecina rejon podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od lotniska, większość ptaków przelatuje w godzinach rannych oraz przed zachodem słońca. Podobnie koncentracje krukowatych w rejonach legalnych i nielegalnych sortowni odpadów i wysypisk śmieci mogą stwarzać zagrożenie w rejach lotnisk w Mirosławcu, Siemirowicach oraz Świdwinie. Styczeń to początek sezonu lęgowego bielika związany jest ze wzrostem aktywności tych ptaków w rewirach lęgowych (głównie nad dużymi kompleksami leśnymi) (mapa 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT w rejonie wybrzeża i w rejonach koncentracji ptaków wodnych wzdłuż zachodniej granicy Polski (mapa 5).

 

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Okres zimowania ptaków to znacznie mniejsze zagrożenie dla operacji lotniczych. Poziom zagrożenia w rejonach rozlewisk, zbiorników wodnych i stawów hodowlanych (rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, wzdłuż Noteci, Bzury) będzie uzależniony on temperatury i stopnia zlodzenia. Duże koncentracje gęsi (głównie gęgawa, białoczelna, tundrowa), kaczek (m.in. krzyżówka, czernica) będą stanowiły raczej lokalne zagrożenie (mapa  2, 3, 4). Gęsi będą regularnie przelatywać, zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL, z rejonów żerowisk na polach oziminy na noclegowiska położone na zbiornikach wodnych. Liczba ptaków będzie malała wraz z postępującym zlodzeniem zbiorników wodnych. Wzrośnie zagrożenie związane z zimowaniem wielotysięcznych stad krukowatych (gawrona, wrony, kawki) w rejonach miast. Z uwagi na zimowanie i lokalne koncentracje ptaków wzrośnie zagrożenie dla części tras MRT w tych rejonach (mapa 5).

 

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Zagrożenie będzie stosunkowo niskie. Wyjątkiem będą stada zimujących krukowatych (gawron, wrona, kawka) oraz gołębi hodowlanych i miejskich głównie w rejonach miast. Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu miast i parków miejskich, stada ptaków mogą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk. Z uwagi na przemieszczanie się ptaków z powodu zamarzania zbiorników wodnych na wschodzie i północy mogą pojawiać się lokalne koncentracje w rejonach jeszcze niezamarzniętych zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych) oraz dużych rzek (rejon ujścia Wieprza do Wisły). Przy zlodzeniu zbiorników wodnych zagrożenie dla tras MRT będzie niskie (mapa 5).

 

 

3. MAPY

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE)
 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie zimowym (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.


 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. (ciemno zielone), oraz poniżej 30 tys. (blado zielone) gęsi różnych gatunków oraz powyżej 20 tys. kaczek i mew (różnych gatunków) (niebieskie). Błękitnymi owalami zaznaczono na znaczne koncentracje ptaków wodnych i mew w rejonach portów Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego oraz Ustki i Darłowa. Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

 

Mapa 4. Rewiry lęgowe bielika (niebieskie punkty – nawet do 1500 par w Polsce). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT. Obszary największych zagęszczeń rewirów lęgowych wskazano pomarańczowymi owalami.