Rejestracja

Wszystkie dane podawane są w czasie UTC za wyjątkiem miejsc gdzie jest jednoznacznie podane, że jest inaczej. Dane podawane w serwisie mają charakter informacyjny!!!
Informacje w sprawie dostępu do serwisu pod numerem tel. +48 261-828-138
Informacja dla żołnierzy i pracowników wojska: Prosimy o niezwłoczną zmianę adresu e-mail w profilu użytkownika na pocztę w domenie @ron.mil.pl

dla okresu - maj 2019







Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: MAJ 2019


Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2019



Maj 2019

Projekt powstał zgodnie z umową nr 18/2019/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.


Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com


Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

MAJ 2019


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – MAJ 2019. 5

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.2. Miejsca koncentracji 6

1.3. Lęgowiska. 6

1.4. Obszary MRT. 7

1.5. Lotniska. 7

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 7

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 9

2.1. Rejon Północno-wschodni 9

2.2. Rejon Północno-zachodni 10

2.3. Rejon Południowo-zachodni 10

2.4. Rejon Południowo-wschodni 11

3. MAPY. 12

  

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – MAJ 2019

 

Poniżej wskazano informacje dla okresu pełni migracji wiosennej (maj). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla niskich przelotów śmigłowców w rejonach miejsc koncentracji gęsi. Ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

Należy zachować ostrożność przy niskich przelotach w rejonach znacznych koncentracji ptaków wodnych, nad dużymi kompleksami leśnymi, w tym lęgowiskami dużych gatunków szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, kania ruda) oraz obszarami największego zagęszczenia gniazd bociana białego (mapa 2, 3, 4, 5, 6). Minimalna bezpieczna wysokość przelotu pozwalająca na ograniczenie w dużym stopniu zarówno ryzyka kolizji jak i negatywnego oddziaływania na obszary i gatunki chronionych zwierząt to 2000 ft AGL.


1.1. Migracje/przeloty ptaków

Migracja będzie szczególne intensywna w pierwszej połowie maja. Wzdłuż Wybrzeża, szczególnie w okresach dobrej pogody przy południowych i wschodnich wiatach migracja może być szczególnie intensywna, także dużych i średnich gatunków ptaków (w tym szponiastych). Dotyczy to szczególnie Mierzei Wiślanej oraz Półwyspu Helskiego.. Wiele drobnych gatunków ptaków migruje przede wszystkim nocą. Przeloty ptaków uzależnione będą od warunków pogodowych (temperatury, wiatru, zachmurzenia, opadów). Migracja ptaków wodnych jak gęsi, łabędzie i kaczki będzie coraz się zmniejszać. Migracja wzdłuż wybrzeża będzie okresowo intensywna i obejmować będzie głównie miliony drobnych ptaków wróblowych (np. zięby, sikorki, skowronki, drozdy) ale także ptaki szponiaste (np. myszołów, krogulec, błotniak stawowy) czy też gołębie (np. grzywacz), jak też (mapa 3). Nocna migracja będzie intensywna i zachodzi na większych wysokościaxh (nawet do ponad 10000 ft AGL) ale dotyczy przede wszystkim mniejszych gatunków lecących w większym rozproszeniu. Intensywne migracje będą związane przede wszystkim z okresami dobrej pogody. Silniejsze wiatry wschodnie i północno-wschodnie powodować będą, ze duża cześć migracji dziennej zachodzić będzie na wysokościach poniżej 2000 ft AGL. Jednak w dobrych warunkach pogodowych duże ptaki takie jak bociany, bielik, orlik krzykliwy będą migrować tuż poniżej podstawy chmur lub na wysokościach powyżej 10000 ft AGL.

Aktualne informacje o intensywności migracji w rejonie zachodniej granicy Polski można znaleźć także na stronach programu FlySafe. Dane dla poszczególnych radarów meteorologicznych wskazanych na mapie.: http://www.flysafe-birdtam.eu/test_de/radar.html

 

1.2. Miejsca koncentracji  

W początkach maja najważniejsze miejsca koncentracji ptaków notowane są wciąż w rejonie Biebrzańskiego Parku Narodowego, oraz wzdłuż doliny Biebrzy. Ponadto większe skupiska ptaków nawet do 20 tys. kaczek, gęsi mogą występowania na kompleksach stawów (np. w dolinie Milicza), płytkich zbiorników wodnych (np. jezioro Druzno) i rozlewiskach rzek  (np. rejon Parku Narodowego Ujście Warty). Większość tych obszarów objęta jest systemem ochrony Natura 2000 (tabela 1, mapa 2, 3). W rejonach koncentracji gęsi należy spodziewać się także dużej aktywności ptaków przelatujących pomiędzy żerowiskami (pola z oziminą) a miejscem odpoczynku (zbiorniki wodne).

 

1.3. Lęgowiska  

Wciąż duża aktywność ptaków szponiastych na lęgowiskach (toki w powietrzu) w maju sprawia, że okresowo wzrasta poziom zagrożenia związany z występowaniem dużych gatunków (bielik, orlik krzykliwy, orzeł przedni, myszołów, kania ruda). Znane są nawet przypadki atakowania statków powietrznych (w tym także śmigłowców) przez duże szponiaste ochraniające swoje rewiry lęgowe. Z uwagi na bardzo dużą populację lęgową bociana białego (ok 50 tys. par), uważa się go za jeden z najważniejszych gatunków ptaków dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego w Polsce. W gminach wschodniej Polski zagęszczenia mogą przekraczać 50 par/100 km2 (mapa 5).

 

1.4. Obszary MRT

W maju na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim intensywna migracja ptaków (głownie w pierwszej połowie miesiąca) a także aktywnośc dużych gatunków na legowiskach. Dotyczy to obszarów licznego gniazdowania szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, kania ruda) oraz bociana. Wysokie zagrożenie związane z migracją występować będzie głównie w pasie wzdłuż Wybrzeża, szczególnie w dniach intensywnej migracji nad półwyspami i mierzejami, przede wszystkim wzdłuż Półwyspu Helskiego i Mierzei Wiślanej. Dotyczy to także skupisk mew w sąsiedztwie portów i wysypisk odpadów komunalnych w rejonach Gdańska, Gdyni i  Szczecina (mapa 2, 3, 6).

 

1.5. Lotniska

Okresowo można spodziewać się większych skupisk, stad małych gatunków wykorzystujących tereny trawiaste lotnisk jako miejsca odpoczynku i żerowania w trakcie migracji (np. skowronek, świergotki, szpak, śmieszka). Od początku maja będzie przybywać ptaków polujących w powietrzu na drobne owady: jerzyk, dymówka, oknówka. Ich obecność uzależniona będzie od obfitości drobnych owadów. Część z nich będzie próbowała gniazdować na terenie lotnisk (np. oknówki). Liczebność wielu gatunków ptaków nie będą znaczne i dotyczyć będą coraz bardziej lokalnie gniazdujących osobników (np. pustułka, myszołów, szpaki, kawka). Gawrony będą przede wszystkim liczniejsze w pobliżu miejscowości gdzie położone są kolonie lęgowe tych ptaków. Aktywność krukowatych w rejonie kolonii obejmuje przeloty ptaków zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL. W sąsiedztwie sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci stale będą występować skupiska nielęgowych ptaków np. kruka oraz dużych mew (srebrzysta, białogłowa).

 

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze w maju miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Z uwagi na intensywną migrację ptaków wodno-błotnych najważniejsze koncentracje ptaków obejmują zbiorniki, rozlewiska i stawy hodowlane (tabela 1, mapa 2, 3).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Poniżej pokazano znane obszary większych koncentracji ptaków w maju. W tabeli wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

12

Ostoja Warmińska PLB280015, Puszcza Piska PLB280008, Puszcza Augustowska PLB200002, Puszcza Knyszyńska PLB200003, Puszcza Białowieska PLC200004

L

Ptaki szponiaste, bocian biały

 

IV-VIII

13

Pogórze Przemyskie PLB180001, Góry Słonne PLB180003, Bieszczady PLC180003, Beskid Niski PLB180002,

L

Ptaki szponiaste

IV-VIII

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk

 

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. W maju na lotniskach w Polsce zagrożenie związane z ptakami będzie się stabilizować z uwagi na trwanie sezonu lęgowego i stop[pniowe wygaszanie migracji ptaków. Można spodziewać się jednak wzrostu obecności bociana białego, czapli siwej, szczególnie tam gdzie na lub w pobliżu lotnisk znajdują się zbiorniki wodne. Migracja będzie wyraźniej zaznaczona na lotniskach położonych w pobliżu wybrzeża.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. W drugiej połowie maja nastąpi stopniowe wygaszanie głównej fali migracji. Jednak wiosenna migracja będzie trwała nawet do początków czerwca. W pogodnych dniach, szczególnie z dobrymi warunkami termicznymi można oczekiwać dużej aktywności (przeloty także znacznie powyżej 3000 ft AGL) związanej z migracją ale też z okresem gniazdowania bocianów oraz dużych szponiastych (np. bielik, orlik krzykliwy, myszołów). Przeloty ptaków uzależnione będą od warunków pogodowych (wiatru, zachmurzenia) i warunków termicznych. W pierwszej połowie maja nocami wciąż możliwa będzie intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10 000 ft AGL. Ptaki będą aktywne lokalnie w rejonach lęgowisk i żerowisk. Duże koncentracje wodno-błotnych (gęsi, kaczki) będą szybko malały w drugiej połowie maja, jednak zagrożenie będzie wciąż występowało na rozlewiskach większych rzek (Biebrzy, Narwi, Warty, Wisły). W rejonach koncentracji ptaków wodno-błotnych oraz obszarów leśnych z dużymi populacjami lepowymi szponiastych (np. Puszcza Napiwodzko-Ramucka, Piska, Augustowska, Białowieska, Knyszyńska, Bieszczady) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  1). Należy zwrócić uwagę na niskie loty np. wzdłuż części MRT nad obszarami dużego zagęszczenia par lęgowych bociana białego, szczególnie w okresach dobrej pogody i dobrych warunków termicznych (mapa 2, 4, 6).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Migracja wzdłuż linii wybrzeża będzie wciąż okresowo intensywna. Większe koncentracje strumienia migracji ptaków występują przede wszystkim do ok. 3 km wzdłuż linii brzegowej, w tym na całą szerokość Półwyspu Helskiego, Mierzei Wiślanej oraz mierzei na wybrzeżu zachodnim. W pogodnych dniach, migracja ptaków będą intensywna także powyżej  3000 ft AGL. W pierwszej połowie maja migracja będzie także intensywna nocami  a wzdłuż wybrzeża będzie bardzo intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10.000 ft AGL.  Zaleca się wzdłuż linii wybrzeża wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  3). Większe skupiska ptaków, głównie mew  będą występować w rejonach wysypisk odpadów komunalnych w rejonie Gdańska i Gdyni oraz Świnoujścia (nawet ponad 2 tys. ptaków). Przeloty ptaków (po wschodzie i przed zachodem słońca) pomiędzy wysypiskami śmieci a noclegowiskami w portach Gdyni i Gdańska zazwyczaj odbywają się na wysokości do 1000 ft AGL. Nad większymi obszarami leśnymi z uwagi na aktywność dużych szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, myszołów, kania ruda) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2000 ft AGL. Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone wzdłuż wybrzeża i nad obszarami licznego gniazdowania szponiastych (mapa 6).

 

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. W drugiej połowie maja nastąpi stopniowe wygaszanie głównej fali migracji. W pogodnych dniach szczególnie można spodziewać się intensywnej migracji szponiastych (głównie myszołów, błotniak stawowy) oraz bocianów na wysokościach nawet powyżej 3000 ft AGL. Nocami możliwa intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10 000 ft AGL. Największa aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczki, mewy) skoncentrowana będzie w rejonach zbiorników wodnych, rozlewisk (np. Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, stawy hodowlanych np. Zator, zbiorniki retencyjne np. Mietków, Otmuchów, Nysa, Turawa, Goczałkowice, rozlewiska Odry, Noteci, Bzury, Pilicy). Wszystkie są w obszarach ochrony ptaków sieci Natura 2000. Mniej licznie niż w Polsce wschodniej będą tu spotykane bociany białe (mapa 5). W tych rejonach znanych z występowania dużych koncentracji ptaków oraz z większymi kompleksami leśnymi (np. Puszcza Notecka) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL. Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone przede wszystkim nad dużymi kompleksami leśnymi z liczna populacja szponiastych (mapa 4, 6).

 

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. W maju nastąpi stopniowe wygaszanie migracji ptaków. W pogodnych dniach, szczególnie z dobrymi warunkami termicznymi można oczekiwać dużej aktywności ptaków (także znacznie powyżej 3000 ft AGL) związanej z migracją ale też z okresem gniazdowania np. bocianów oraz dużych szponiastych (np. bielik, orlik krzykliwy, myszołów). Nocami możliwa intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10 000 ft AGL. Ptaki będą aktywne lokalnie w rejonach lęgowisk i żerowisk. Aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczki, mewy) będzie malała i będzie miała charakter bardzo lokalny w rejonach zbiorników wodnych (Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie) i większych rzek (rozlewiska Wisły, Wieprza, Pilicy, Bugu). Większość miejsc koncentracji to obszary ochrony ptaków (Obszary Specjalnej Ochrony - OSO) sieci Natura 2000. Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu znanych kolonii lęgowych gawrona (EPRA, EPDE), stada ptaków będą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk. Wzrastać będzie aktywność bocianów białych szczególnie jeśli prowadzone będą koszenie traw na lotniskach. W tych rejonach znanych z koncentracji i gniazdowania dużych koncentracji ptaków, w tym także większymi kompleksami leśnymi (np. Bieszczady, Lasy Janowskie, Lasy Parczewskie, rejon Roztocza) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL. Zagrożenie dla tras MRT będzie większe w rejonach liczniejszego gniazdowania bociana białego i dużych gatunków szponiastych (orlik krzykliwy, orzeł przedni) (mapa 6).

 

 

3. MAPY

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie migracji wiosennej - maj (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. gęsi (głównie zbożowa, białoczelna i gęgawa) w okresie wiosennej migracji (zielony). Pokazano również największe miejsca koncentracji innych gatunków ptaków wodnych powyżej 30 tys. osobników (głownie kaczki, kormorany) w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego (jasno niebieskie owale – liczebności będą stopniowo maleć). Pokazano strefę intensywnej migracji wzdłuż wybrzeża (błękitny pas) oraz obszary zwiększonej aktywności mew w rejonach największych portów (błękitne owale). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

Mapa 4. Rewiry lęgowe bielika (niebieskie punkty – nawet do 1400 par w Polsce) oraz orlika krzykliwego (czerwone punkty – ponad 2000 par). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT. Obszary największych zagęszczeń rewirów lęgowych wskazano fioletowymi owalami.