Rejestracja

Wszystkie dane podawane są w czasie UTC za wyjątkiem miejsc gdzie jest jednoznacznie podane, że jest inaczej. Dane podawane w serwisie mają charakter informacyjny!!!
Informacje w sprawie dostępu do serwisu pod numerem tel. +48 261-828-138
Informacja dla żołnierzy i pracowników wojska: Prosimy o niezwłoczną zmianę adresu e-mail w profilu użytkownika na pocztę w domenie @ron.mil.pl

dla okresu - październik 2018

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: PAŹDZIERNIK 2018

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

 

2018

 

 


 

 

Projekt powstał zgodnie z umową nr 81/2018/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.

 

Wykonawca:    dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com






Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

PAŹDZIERNIK 2018

 

 

Zawartość                   

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – PAŹDZIERNIK 2018. 5

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.2. Miejsca koncentracji 6

1.3. Lęgowiska. 6

1.4. Obszary MRT. 6

1.5. Lotniska. 7

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 7

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 9

2.1. Rejon Północno-wschodni 9

2.2. Rejon Północno-zachodni 9

2.3. Rejon Południowo-zachodni 10

2.4. Rejon Południowo-wschodni 10

3. MAPY. 12

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – PAŹDZIERNIK 2018

Poniżej wskazano informacje dla końca okresu wczesnej jesieni (wrzesień). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla ostatnich w kolejności statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

 

1.1. Migracje/przeloty ptaków

W październiku jesienna migracja jest bardzo intensywna w przypadku takich gatunków jak gęsi (białoczelna, zbożowa), siewki (np. brodźce, biegusy), mewy (srebrzysta, białogłowa, siwa, śmieszka), szponiaste (myszołowy), wróblowe (szpak, drozdy). W tym okresie notowane są największe koncentracje żurawia (migrują w ciągu dnia) i gęsi (migrują dniem jak i nocą). Należy pamiętać, że gęsi mogą migrować także nad pokrywą chmur warstwowych. Migrujące z północy nad morzem stada gęsi lecą zazwyczaj na wysokości poniżej 100 ft AGL następnie wznoszą się gwałtownie przy przekraczaniu linii brzegowej na wysokość nawet powyżej 10 000 ft AGL. Dla drobnych ptaków wróblowych intensywna migracja (nawet kilkuset tysięcy ptaków na dobę) zachodzi głównie nocą. W okresach zachodnich i północnych wiatrów strumień migracji ptaków wzdłuż wybrzeża może być bardzo intensywny zarówno w nocy jak i w ciągu dnia. Dotyczy to przede wszystkim naturalnych wąskich obszarów lądu jak Półwysep Helski, Mierzeja Wiślana czy też rejony jezior nadmorskich. Na obszarach podmokłych, wzdłuż wybrzeża, w ujściach rzek do morza, na zbiornikach zaporowych koncentracje siewkowych oraz mew mogą sięgać wielu tysięcy ptaków. Także na lotniskach coraz liczniej będą pojawiać się mewy (głównie śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta) oraz ptaki siewkowe (np. siewka złota). Stada szpaków także w otoczeniu lotnisk mogą przekraczać 10 tys. osobników. W ciągu dnia intensywnie migrują zarówno drobne i średnie wróblowe jak też gęsi, zazwyczaj poniżej 10 000 ft AGL. W rejonach koncentracji gęsi przeloty ptaków mogą być intensywne na wysokościach poniżej 1000 ft AGL:.

 

1.2. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na intensywną migrację gęsi, kaczek, siewek i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) ale również żurawia, będą one tworzyć duże i bardzo duże koncentracje w rejonach zbiorników wodnych i rozlewisk (mapa 3, 4). Nadal będą tworzyły się i przemieszczały duże stada szpaków, które mogą lokalnie przekraczać nawet 40 tys. osobników. Będzie to miało miejsce np. w rejonach trzcinowisk, terenów otwartych, szczególnie w okresach wieczornych w trakcie przylotu na noclegowiska. Koncentracje szpaków będą znacznie mniejsze na obszarach ogródków działkowych (brak owoców). W październiku najważniejsze miejsca koncentracji ptaków to tereny podmokłe, rozlewiska i zbiorniki wodne, głównie stawy hodowlane. W tym okresie największe koncentracje gęsi będą dotyczyły przede wszystkim zachodniej i południowej Polski. Większość tych miejsc objęta jest systemem ochrony Natura 2000 lub znajduje się w granicach Parków Narodowych (mapa 2).

 

1.3. Lęgowiska  

Aktywność dużych gatunków ptaków na lęgowiskach będzie praktycznie zerowa. W Polsce w tym także w rejonie lęgowisk pozostają jedynie bieliki. Natomiast część bielików może tworzyć większe koncentracje (nawet ponad 20 osobników) na spuszczanych stawach hodowlanych np. w rejonie Doliny Baryczy.

 

1.4. Obszary MRT

W październiku przede wszystkim koncentracje ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, mewy) oraz nocne migracje wróblowych wpływają na poziom zagrożenia na MRT. Migracja nad obszarem Polski zachodzi tzw. szerokim frontem. Intensywniejsze przeloty ptaków mogą być notowane np. w rejonach koncentracji gęsi oraz wzdłuż wybrzeża, gdzie następuje zagęszczenia strumienia migracji (nawet do ok. 2 mln. Ptaków na dobę np. nad Półwyspem Heskim, Mierzeją Wiślaną) (mapa 5).

 

1.5. Lotniska

Można spodziewać się generalnie mniejszej liczby ptaków takich jak myszołów, pustułka i szpak, występujących latem i wczesną jesienią, natomiast mogą występować lokalne koncentracje np. odpoczywających w trakcie migracji. Dlatego w październiku należy liczyć się ze wzrostem obecności takich ptaków jak siewki (np. siewka złota), mew (siwa, białogłowa, srebrzysta), krukowatych (gawron, kawka). Wzrost obecności kruka (stad nawet ponad 50 ptaków) w pobliżu lotnisk związany będzie z koncentracjami tych ptaków np. w rejonach sortowni odpadów i wysypisk śmieci. Aktywność ptaków polujących w powietrzu (jaskółki – odlot z Polski od sierpnia do października, jerzyki – odlot pod koniec sierpnia) na drobne owady spadnie praktycznie do zera.  


1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Najważniejsze tego typu tereny wskazano w tabeli 1, jesienią część z tych obszarów charakteryzuje się dużymi koncentracjami ptaków (mapa 2).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk ptaków zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne,

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne,

III-VIII

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki,ptaki wodnobłotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

12

Ostoja Warmińska PLB280015, Puszcza Piska PLB280008, Puszcza Augustowska PLB200002, Puszcza Knyszyńska PLB200003, Puszcza Białowieska PLC200004

L

Ptaki szponiaste (bielik, orlik krzykliwy), bocian biały

 

IV-VIII

13

Pogórze Przemyskie PLB180001, Góry Słonne PLB180003, Bieszczady PLC180003, Beskid Niski PLB180002,

L

Ptaki szponiaste

IV-VIII

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków i obszarów o podwyższonym poziomie zagrożenia, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w omawianym okresie na lotniskach w Polsce (nie wszędzie w takim samym stopniu) zmniejszy się zagrożenie związane z myszołowem, pustułką i szpakiem. Może wzrosnąć występowanie i aktywność gawrona i kawki oraz mew.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Aktywność szponiastych ograniczy się głównie do lokalnych przelotów bielika oraz migracji myszołowa. Miejscowo będą tworzyć się duże koncentracje ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, czaple, kormoran, mewy). Dotyczy to szczególnie dużych terenów zalewowych, podmokłych i zbiorników wodnych w obrębie obszarów Natura 2000 (np. Zalew Wiślany, jez. Druzno, część jezior Warmii i Mazur). Dlatego nad tymi obszarami chronionymi Natura 2000 (dolina Biebrzy i Narwi, obszary na Warmii i Mazurach oraz w rejonie Zalewu Wiślanego i jeziora Drużno) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla większości części MRT przede wszystkim w rejonie Zalewu Wiślanego z uwagi na podwyższone prawdopodobieństwo kolizji z migrującymi dużymi gatunkami ptaków (żuraw, gęsi) zarówno w ciągu dnia jak i w nocy.

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Intensywna migracja ptaków i koncentracje związane będą szczególnie ze wzrostem zagrożenia w pasie brzegowym Bałtyku oraz w rejonach zbiorników wodnych szczególnie tych położonych w pobliżu linii brzegowej. Należy zwracać uwagę na krytyczne momenty związane z koncentracją przelotu dziennego przy zachodnich wiatrach nad Półwyspem Helskim, mierzejami środkowego wybrzeża na wysokościach poniżej 3000 ft AGL,  W okresach silnych sztormów należy spodziewać się dużych koncentracji mew (siwa, srebrzysta, siodłata) na łąkach, w portach a także na lotniskach. Po okresie sztormów mewy będą szczególnie aktywne polując i przemieszczając się za kutrami rybackimi (stada nawet ponad 100 ptaków na wysokości zazwyczaj do 500 ft AGL)  Koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, mewy, kaczki, kormoran, żuraw) będą dotyczyć jesiennych miejsc koncentracji w obrębie obszarów sieci Natura 2000 (rozlewiska Odry, rejon Zalewu Szczecińskiego, południowa część Zatoki Gdańskiej, okolice jezior wzdłuż wybrzeża Bałtyku jak Słowiński Park Narodowy) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Wzdłuż wybrzeża migracja będzie zachodziła zarówno w ciągu dnia jak i w nocy. Duże skupiska mew, także poza okresami sztormów, będą występować w rejonach portów i wysypisk odpadów komunalnych (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Koncentracje mew (do 10 tys. ptaków) obejmą składowiska odpadów komunalnych Gdańska i Gdyni oraz innych miast. Przeloty ptaków z wysypisk do noclegowisk w portach Gdańska odbywają się na wysokościach nawet do ok. 3000 ft AGL przecinając rejon podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od progu. Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla dużej części MRT wzdłuż wybrzeża i w rejonach koncentracji gęsi na wschód od ujścia Warty (Park Narodowy i Natura 2000) (mapa 5).

 

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Intensywna migracja ptaków i tworzące się koncentracje związane będą ze wzrostem zagrożenia w rejonach rozlewisk, zbiorników wodnych i stawów hodowlanych (np. Park Narodowy Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, wzdłuż Noteci, Bzury). Będą tam występowały wielotysięczne koncentracje gęsi (głównie gęgawa, białoczelna, zbożowa), kaczek (m.in. krzyżówka, czernica), mew oraz żurawia (mapa  3, 4). Z uwagi na migracje i koncentracje tych ptaków wzrośnie zagrożenie dla tras MRT w tych rejonach.

 

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Z uwagi na intensywną migrację ptaków lokalnie może nastąpić wzrost zagrożenia związany z ptakami wodno-błotnymi (gęsi, kaczki, mewy, czaple, żuraw) w rejonach zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych) (mapa  2, 3). Odnosi się to również do części tras MRT w rejonach ptaków (mapa 4). W okresach silniejszych wiatrów i deszczy można spodziewać się obecności mew na płycie lotniska.

 

3. MAPY

 Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).
 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie jesiennym wrzesień-listopad (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Niebieski obszar - strefa Południowego Bałtyku (część Wschodniego Atlantyku). Numeracja odpowiada tabeli 1.

 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. gęsi (różnych gatunków) (zielone). Część miejsc we wschodniej Polsce dotyczy przede wszystkim okresu wiosennej migracji ale większe skupiska gęsi notowane są tam również jesienią (od września do listopada). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

Mapa 4. Miejsca koncentracji powyżej 5 tys. żurawi (zielone koła) oraz główny obszar migracji tego gatunku (oliwkowy obszar) w Polsce. Zagęszczenie par lęgowych (gniazd) bociana białego oraz lokalizacja lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.