Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - sierpień 2021
 
                Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP
Przewidywane zagrożenia związane z występowaniem ptaków: SIERPIEŃ 2021

 

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2021

 

 

 

 

Sierpień 2021

 

Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

SIERPIEŃ 2021

 

Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – SIERPIEŃ 2021. 4

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków.. 4

1.2. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.3. Miejsca koncentracji 5

1.4. Lęgowiska. 6

1.5. Obszary MRT. 6

1.6. Lotniska. 7

1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 7

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 9

2.1. Rejon Północno-wschodni 9

2.2. Rejon Północno-zachodni 9

2.3. Rejon Południowo-zachodni 10

2.4. Rejon Południowo-wschodni 10

3. MAPY. 12

 


1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – SIERPIEŃ 2021

 

Poniżej wskazano informacje dla początku okresu migracji jesiennej (sierpień). Wskazano obszary o podwyższonym stopniu zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Niska wysokość przelotu to większe prawdopodobieństwie kolizji z ptakami. Przy przelocie kilku maszyn przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Dotyczy to przede wszystkim niskich przelotów śmigłowców w rejonach miejsc koncentracji gęsi, kaczek i mew. Ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

W miarę możliwości należy zachować minimalną wysokość przelotu 2000 ft AGL w rejonach nad dużymi kompleksami leśnymi, w tym lęgowiskami dużych gatunków szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, kania ruda) oraz obszarami największego zagęszczenia gniazd bociana białego (mapa 2, 3, 4, 5).

 

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków

Wzrost liczby ptaków, także tych notowanych na lotniskach, jest przede wszystkim efektem zakończenia lęgów i pojawieniem się znacznej liczby młodych osobników. W tym roku z uwagi na wiosenne opóźnienie okresu gniazdowania, okres wylotu młodych ptaków może obejmować cały sierpień. Niestabilne zjawiska pogodowe wpływają także na zachowanie ptaków, które mogą być okresowo bardziej aktywne oraz formować większe stada. Podobnie jak w lipcu, liczebność ptaków na lotniskach może gwałtownie wzrastać w okresach koszenia większych obszarów płyty lotniska.

 

 

 

 

1.2. Migracje/przeloty ptaków

W sierpniu notowana już jest intensywna jesienna migracja części ptaków siewkowych (np. czajka, brodźce, biegusy, kuliki). W rejonie Wybrzeża, szczególnie w okresach przechodzenia frontów atmosferycznych może być ona już intensywna. Na obszarach podmokłych, także wzdłuż Wybrzeża w rejonach ujścia Wisły (TR48B) i Redy (TS16A, TR157) oraz na zbiornikach zaporowych na południowym zachodzie Polski, koncentracje ptaków siewkowych i mew mogą znacznie przekraczać 1000 osobników. Dlatego zaleca się w miarę możliwości ograniczać niskie przeloty (poniżej 2000 ft AGL) wzdłuż Wybrzeża. Rozpoczyna się także okres migracji dla części dużych gatunków ptaków (np. bocian biały, błotniaki, kanie, mewy). Część z nich będzie się także coraz liczniej pojawiać na lotniskach. Dotyczy to przede wszystkim mew (głównie śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta), ptaków siewkowych (np. czajka, kulik wielki, siewka złota) oraz bociana białego. Na łąkach i polach po żniwach koncentracje mew oraz ptaków siewkowych mogą już sięgać nawet tysiąca osobników. Dotyczy to także coraz liczniej gniazdujących w Polsce gęgaw (duży gatunek gęsi) oraz żurawi. Bedą one tworzyć coraz większe stada i odbywać lokalne przeloty, zazwyczaj na niskiej wysokości. Bociany po wylocie z gniazd rozpoczną krótki okres koczowania i koncentracji przedmigracyjnych (tzw. sejmiki bocianie). Zgrupowania bociana białego na polach i łąkach, mogą wówczas sięgać nawet kilkuset ptaków, głównie w północnej i wschodniej Polsce. Odpowiednie warunki pogodowe (tworzenie się dobrej termiki) sprzyjają migracji i przelotom bociana na wysokościach nawet powyżej 10 000 ft AGL. Podobne warunki pogodowe będą sprzyjać intensywnej migracji orlika krzykliwego, trzmielojada w drugiej połowie miesiąca oraz generalnie większej aktywności dużych szponiastych nie tylko w rejonach ich lęgowisk. Coraz intensywniejsza będzie także nocna migracja ptaków (głownie drobne wróblowe) (mapa 6).

 

 

Stale aktualizowane informacje o migracji ptaków dla obszarów przy granicy z Niemcami, dostępne są na stronie programu FlySafe: http://www.flysafe-birdtam.eu/test_de/radar.html.

 

1.3. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na gwałtowne opady, miejsca koncentracji ptaków mogą być związane z lokalnymi rozlewiskami rzek i podtopieniami. Sierpień to okres koncentracji szpaków, kiedy zgrupowania tych ptaków mogą przekraczać znacznie 10 tys. osobników. Szczególnie w miejscach gdzie znajdują się ogródki działkowe, sady ale też w sąsiedztwie dużych obszarów  trzcinowisk (gdzie nocują też np. jaskółki). W tym okresie najważniejsze miejsca koncentracji ptaków obejmują tereny podmokłe, ujścia rzek, a także obszary z lokalnymi podtopieniami (patrz wyżej). Duża część takich obszarów objęta jest systemem ochrony Natura 2000 w tym Obszarami Ochrony Ptaków (OSO). Lokalnie koncentracje bociana białego, gawrona, mew związane będą również z pracami polowymi jak sianokosy (także na lotniskach) oraz żniwa. Należy szczególną uwagę zwracać na obecność bocianów oraz dużych stad szpaków na i w sąsiedztwie lotnisk w tym okresie.

Z uwagi na początek migracji i możliwe większe skupiska ptaków należy unikać niskich przelotów w rejonach rozlewisk (kaczki, mewy), ujść rzek do morza, kompleksów stawów hodowlanych, a także sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci (krukowate, mewy) należy w tych rejonach ograniczać przeloty poniżej 2000 ft AGL.

 

1.4. Lęgowiska  

Aktywność ptaków szponiastych będzie wzrastać z uwagi na tzw. okres dyspersji polęgowej oraz początek okresu migracji. Dotyczy to m.in. większych gatunków jak orlik krzykliwy, orzeł przedni, trzmielojad, kania czarna i ruda, błotniak stawowy i myszołów. Licznie gniazdujące w Polsce bieliki zazwyczaj nie podejmują dłuższych wędrówek i zimują w naszym kraju. Liczebność i aktywność szponiastych może znacznie wzrastać, co związane jest z nauką latania i polowania przez młode ptaki. Duże gatunki szponiastych i bociany będą szczególnie aktywne na większych wysokościach w okresach dobrej pogody z dobrymi warunkami termicznymi. Gniazdujące w Polsce gęgawy, śmieszki i inne ptaki wodne mogą stwarzać lokalne zagrożenia, szczególnie na lotniskach położonych w pobliżu większych zbiorników wodnych.

Należy unikać przelotów poniżej 2000 ft AGL nad większymi kompleksami leśnymi oraz w pobliżu większych zbiorników wodnych, których nawet tylko część objęta jest ochroną (mapa 2, 3, 4).

 

1.5. Obszary MRT

W sierpniu na poziom zagrożenia na MRT będą przede wszystkim wpływać lokalne koncentracje ptaków związane z okresem dyspersji polęgowej i początkiem okresu migracji. Dotyczy to przede wszystkim dużych gatunków (bocian biały, bielik, orlik krzykliwy, ptaki wodno-błotne). Zwiększony poziom zagrożenia dotyczy większości obszaru Polski (mapa 5).

 

1.6. Lotniska

W sierpniu okresowo wzrastać będzie aktywność ptaków wykorzystujących tereny trawiaste lotnisk jako miejsc odpoczynku i żerowania. Dotyczy to przede wszystkim okresów w trakcie i po koszeniach, a więc obszarów z niską trawą. W sierpniu z uwagi na  wylot młodych ptaków z gniazd oraz początek  intensywnej migracji należy liczyć się ze wzrostem obecności np. bociana białego, żurawia, szpaka, gawrona, kawki, śmieszki oraz czajki. Stada szpaków mogą być szczególnie liczne na lotniskach położonych w otoczeniu ogródków działkowych oraz gospodarstw z drzewami owocowymi (np. czereśnie, wiśnie). W takich wypadkach koncentracje szpaków mogą przekraczać nawet 10 000 osobników. Okresowo wzrastać będzie także aktywność ptaków polujących w powietrzu na drobne owady: jerzyk, dymówka, oknówka (nawet do 1000 osobników) zazwyczaj na wysokości do 3000 ft AGL.  

 

1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze w lipcu, miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych (tabela 1, mapa 2).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Poniżej pokazano znane obszary większych koncentracji ptaków w maju. W tabeli wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms dla obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

VIII-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

VIII-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

VIII-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

VIII-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

VIII-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

VIII-IV

12

Ostoja Warmińska PLB280015, Puszcza Piska PLB280008, Puszcza Augustowska PLB200002, Puszcza Knyszyńska PLB200003, Puszcza Białowieska PLC200004

L

Ptaki szponiaste, bocian biały

 

IV-VIII

13

Pogórze Przemyskie PLB180001, Góry Słonne PLB180003, Bieszczady PLC180003, Beskid Niski PLB180002,

L

Ptaki szponiaste

IV-VIII

14

Szadółki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk

                                                                                      

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. W lipcu na lotniskach będzie wzrastać obecność bociana białego, myszołowa i pustułki szczególnie jeśli prowadzone będą prace wykaszania obszarów trawiastych. Tam gdzie w pobliżu lotnisk znajdują się zbiorniki wodne lub kolonie krukowatych wzrośnie obecność np. śmieszki oraz gawrona. Obecność ptaków polujących w powietrzu np. jerzyk, dymówka, oknówka, uzależniona będzie od występowania drobnych owadów oraz warunków pogodowych.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. W okresach dobrych warunków termicznymi lokalnie można oczekiwać zwiększonej aktywności ptaków związanej z karmieniem młodych w gniazdach (np. bocian biały, bielik, orlik krzykliwy, myszołów, kania ruda). Lokalnie mogą występować większe koncentracje wodno-błotnych (gęsi, kaczki, kormorany, czaple siwa i biała, rybitwy, mewy) w rejonach lęgowisk w obrębie obszarów Natura 2000 (Biebrza, Narew, Zalew Wiślany, Wysoczyzna Elbląska, jez. Drużno). Dlatego nad obszarami leśnymi Warmii i Mazur oraz Podlasia (np. Puszcza Napiwodzko-Ramucka, Piska, Augustowska, Białowieska, Knyszyńska) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT przy lotach z dużą prędkością nad lęgowiskami dużych ptaków (bocian biały, żuraw, bielik, orlik krzykliwy), szczególnie w okresach dobrych warunków termicznych (mapa 5).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Z uwagi na większą liczbę ptaków wzrastać będzie zagrożenie związane ze szpakiem, gawronem oraz wroną. Aktywne będą również duże szponiaste (orlik krzykliwy, kania ruda) w rejonach ich gniazdowania m.in. w dużych kompleksach leśnych. Dlatego nad obszarami leśnymi szczególnie Ostoi Drawskiej i Puszczy nad Drawą oraz w rejonach liczniejszego gniazdowania bociana białego zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Stopniowo wzrastać będą koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, kaczki, kormorany) na zbiornikach wodnych i rozlewiskach głównie w obrębie obszarów sieci Natura 2000 (Słowiński Park Narodowy, rozlewiska Odry, rejon Zalewu Szczecińskiego, południowa część Zatoki Puckiej, Zalewu Wiślanego oraz jez. Drużno). Całoroczne, większe skupiska mew występują w rejonach portów i wysypisk odpadów komunalnych (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT (w rejonie Drużno/Zalew i na pograniczu Mazur), przy lotach z dużą prędkością z uwagi na jesienne koncentracje i migrację dużych gatunków ptaków. Dotyczy to przede wszystkim żurawia, kormorana, gęgawy, kilku gatunków kaczek oraz, szczególnie w okresach dobrych warunków termicznych, bociana białego, bielika i orlika krzykliwego (mapa 5).

 

 

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Wraz ze wzrostem liczby ptaków wzrastać będzie zagrożenie związane ze szpakiem, gawronem i wroną. Aktywność dużych gatunków (bocian biały, bielik, żuraw, czapla, kormoran) będzie na tym obszarze generalnie mniejsza niż np. w północo-wschodniej Polsce. Wyjątkami będą rejony większych kompleksów leśnych, rozlewisk i stawów hodowlanych (np. Park Narodowy Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, a także Noteci, Bzury). W okresach dobrej pogody i dobrych warunków termicznych zaleca się szczególnie nad wymienionymi obszarami wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2). Z uwagi na początki migracji średnich i dużych gatunków (bocian biały, żuraw, szponiaste, siewkowe) wzrośnie zagrożenie dla tras MRT w tym rejonie (mapa 5).

 

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Z uwagi na szybki wzrost liczby młodych ptaków, oraz początek migracji jesiennej wzrastać będzie zagrożenie związane z takimi gatunkami jak: szpak, gawron, bocian biały, śmieszka, czajka, siewka złota, grzywacz, kulik wielki. Prace polowe (żniwa, sianokosy) przyczyniają się do wzrostu obecności bociana białego, gawrona, kawki, śmieszki i innych mew, szpaka na danym terenie w tym na lotniskach. Z uwagi na bardzo duże zagęszczenia par lęgowych bociana białego jest on jednym z najważniejszych gatunków wpływającym na bezpieczeństwo ruchu lotniczego w tym rejonie Polski (mapa 3). Większe koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, kaczki, siewkowe) mogą występować lokalnie w rejonie zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych). Z uwagi na początek migracji także szponiastych (orlik krzykliwy, trzmielojad, błotniak stawowy) w okresach dobrej pogody i dobrych warunków termicznych ptaki mogą przemieszczać się nawet na wysokościach powyżej 10 000 ft AGL. Z uwagi na okresy intensywnej migracji bociana białego i szponiastych podwyższone ryzyko dotyczy większości tras MRT w tym rejonie (mapa 5).

  

3. MAPY

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanej z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w końcu okresu lęgowego i początku migracji jesiennej – sierpień (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizacje największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 3. Rewiry lęgowe bielika (niebieskie punkty – nawet do 1500 par w Polsce) oraz orlika krzykliwego (czerwone punkty – ponad 2000 par). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT. Obszary największych zagęszczeń rewirów lęgowych wskazano fioletowymi owalami.