Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - maj 2021

               

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: MAJ 2021

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2021

 


 

 

Kwiecień 2021

 



Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

MAJ 2021

 


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – MAJ 2021. 4

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków.. 4

1.2. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.3. Miejsca koncentracji 5

1.4. Lęgowiska. 5

1.5. Obszary MRT. 6

1.6. Lotniska. 6

1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 7

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 8

2.1. Rejon Północno-wschodni 8

2.2. Rejon Północno-zachodni 9

2.3. Rejon Południowo-zachodni 9

2.4. Rejon Południowo-wschodni 10

3. MAPY. 11

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – MAJ 2021

 

Poniżej wskazano informacje dla okresu migracji wiosennej i początku okresu lęgowego ptaków (maj). Na podstawie dostępnych informacji o występowaniu i zachowaniu ptaków wskazano obszary podwyższonego zagrożenia dla operacji lotniczych na niskich wysokościach. Przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych statków powietrznych wlatujących nad ten obszar wzrasta z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla niskich przelotów śmigłowców. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

Aktualne informacje o migracji ptaków dla obszarów przy granicy z Niemcami, dostępne są na stronie FlySafe: http://www.flysafe-birdtam.eu/test_de/radar.html (mapa 9).

 

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków

Niskie temperatury oraz silnych zachodnich wiatrów sprawią że migracja wiosenna może być bardzo intensywna w okresach lepszej pogody. Niskie temperatury wstrzymały masy ptaków, które wraz z falą ciepłego powietrza i południowej cyrkulacji rozpoczęły intensywną migrację na północ i wschód. Może to powodować lokalne i krótkotrwałe koncentracje ptaków, także w rejonach lotnisk (mewy, jaskółki, szpaki). Na rozmieszczenie ptaków wodnych duży wpływ maja tworzące się rozlewiska rzek i obszary podmokłe. Cały czas wzrastać będzie obecność i aktywności ptaków (np. bociana, żurawia, kormorana, czapli i innych dużych gatunków) na obszarach ich gniazdowania. 

 

 

 

 

1.2. Migracje/przeloty ptaków

Migracja będzie szczególne intensywna w pierwszej połowie maja. Wzdłuż Wybrzeża, szczególnie w okresach dobrej pogody przy południowych i wschodnich wiatach migracja może być szczególnie intensywna, także dużych i średnich gatunków ptaków (w tym szponiastych). Dotyczy to szczególnie Mierzei Wiślanej oraz Półwyspu Helskiego.. Wiele drobnych gatunków ptaków migruje przede wszystkim nocą. Przeloty ptaków uzależnione będą od warunków pogodowych (temperatury, wiatru, zachmurzenia, opadów). Migracja ptaków wodnych jak gęsi, łabędzie i kaczki będzie coraz się zmniejszać. Migracja wzdłuż wybrzeża będzie okresowo niezwykle intensywna i obejmować będzie zarówno ptaki szponiaste (np. myszołów, krogulec, błotniak stawowy), gołębie (np. grzywacz) jak też miliony drobnych ptaków wróblowych (np. zięby, sikorki, skowronki, drozdy, rudzik) (mapa 3). Intensywne migracje będą związane przede wszystkim z okresami dobrej pogody. Silniejsze wiatry wschodnie i północno-wschodnie powodować będą, ze duża cześć migracji dziennej zachodzić będzie na wysokościach poniżej 2000 ft AGL. Jednak w dobrych warunkach pogodowych duże ptaki takie jak bociany, bielik, orlik krzykliwy będą migrować na wysokościach powyżej 10 000 ft AGL. Nocna migracja ptaków jest wielokrotnie liczniejsza, choć dotyczy głownie drobnych ptaków lecących w większym rozproszeniu, nawet do wysokości ponad 10 000 ft AGL (mapa 9).

 

1.3. Miejsca koncentracji  

W początkach maja najważniejsze miejsca koncentracji ptaków mogą być uzależnione od tworzących się rozlewisk. Większe skupiska ptaków nawet do 20 tys. kaczek, gęsi mogą występowania na kompleksach stawów (np. w dolinie Milicza), płytkich zbiorników wodnych (np. jezioro Druzno) ale także na okresowych rozlewiskach nawet na mniejszych rzekach. Większość tych obszarów objęta jest systemem ochrony Natura 2000 (tabela 1, mapa 2, 3).


1.4. Lęgowiska  

Aktywność ptaków szponiastych na lęgowiskach (toki w powietrzu) w maju sprawia, że okresowo wzrasta poziom zagrożenia związany z występowaniem dużych gatunków (orlik krzykliwy, myszołów, trzmielojad, kania ruda). Znane są nawet przypadki atakowania statków powietrznych (w tym także śmigłowców) przez duże szponiaste ochraniające swoje rewiry lęgowe. Należy pamiętać, że bocian z uwagi na bardzo dużą populację lęgową (ok 50 tys. par), uważany jest za jeden z najważniejszych gatunków ptaków dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego w Polsce (mapa 5).

Ze względu na podwyższone ryzyko kolizji oraz ochronę populacji lęgowych bociana białego i dużych szponiastych, nad dużymi kompleksami leśnymi i obszarami największego zagęszczenia gniazd bociana białego, zaleca się ograniczyć przeloty statków powietrznych na wysokościach poniżej 2000ft AGL (mapa 2, 6, 7, 8).

 

1.5. Obszary MRT

W maju na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim intensywna migracja ptaków (głownie w pierwszej połowie miesiąca) a także aktywność dużych gatunków na legowiskach. Dotyczy to obszarów licznego gniazdowania szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, kania ruda) oraz bociana. Wysokie zagrożenie związane z migracją występować będzie głównie w pasie wzdłuż Wybrzeża, szczególnie w dniach intensywnej migracji nad półwyspami i mierzejami, przede wszystkim wzdłuż Półwyspu Helskiego i Mierzei Wiślanej. Dotyczy to także skupisk mew w sąsiedztwie portów i wysypisk odpadów komunalnych w rejonach Gdańska, Gdyni i  Szczecina (mapa 3, 6, 7, 8).


1.6. Lotniska

Okresowo można spodziewać się większych skupisk, stad małych i średnich gatunków wykorzystujących tereny trawiaste lotnisk jako miejsca odpoczynku i żerowania w trakcie migracji (np. skowronek, świergotki, szpak, śmieszka). Od początku maja będzie przybywać ptaków polujących w powietrzu na drobne owady: jerzyk, dymówka, oknówka. Ich obecność uzależniona będzie od obfitości drobnych owadów. Część z nich będzie próbowała gniazdować na terenie lotnisk (np. oknówki). Liczebność wielu gatunków ptaków uzależniona będzie od lokalnie gniazdujących osobników (np. pustułka, kawka, gawron). Gawrony będą przede wszystkim liczniejsze w sąsiedztwie kolonii lęgowych tych ptaków. Aktywność krukowatych w rejonie kolonii obejmuje przeloty ptaków zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL. W sąsiedztwie sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci stale będą występować skupiska nielęgowych ptaków np. kruka oraz dużych mew (srebrzysta, białogłowa).

 


1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Najważniejsze tego typu tereny wskazano w tabeli 1. Wiosną, a szczególnie przy podtopieniach, rozlewiskach rzek, przynajmniej część z tych obszarów charakteryzuje się dużymi koncentracjami ptaków wodnych (mapa 2).


Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków (MK) zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

AA

L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

AA

L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

L

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

L

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

L

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary legowisk

 

 

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w marcu na lotniskach w Polsce zagrożenie związane z ptakami będzie wzrastać wraz z coraz większą aktywnością ptaków. Dotyczy to zarówno przelotów (migracja wiosenna) jak i zachowań związanych z gniazdowaniem (np. toków). Wzrastać będzie obecność mew w rejonach lotnisk położonych w pobliżu rzek i zbiorników wodnych oraz tam gdzie zlokalizowane są kolonie śmieszki. Migracja będzie okresowo bardzo intensywna głównie wzdłuż wybrzeża (dotyczy to także położonych tam lotnisk), a duże koncentracje gęsi, kaczek obecne będą także na rozlewiskach rzek.


2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Wiosenna migracja wzdłuż wybrzeża będzie trwała nawet do początków czerwca. W pogodnych dniach, szczególnie z dobrymi warunkami termicznymi można oczekiwać dużej aktywności (przeloty także znacznie powyżej 3000 ft AGL) związanej z migracją ale też z okresem gniazdowania bocianów oraz dużych szponiastych (np. bielik, orlik krzykliwy, myszołów). Przeloty ptaków uzależnione będą od warunków pogodowych (wiatru, zachmurzenia) i warunków termicznych. W pierwszej połowie maja nocami wciąż możliwa będzie intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach nawet powyżej 10 000 ft AGL (Mapa 9). Ptaki będą aktywne lokalnie w rejonach lęgowisk i żerowisk. Ewentualne koncentracje wodno-błotnych (gęsi, kaczki) (np. w rejonach Biebrzy, Narwi, Warty, Wisły) będą bardzo szybko malały z uwagi na trwająca suszę. W rejonach koncentracji ptaków wodno-błotnych oraz obszarów leśnych z dużymi populacjami lepowymi szponiastych (np. Puszcza Napiwodzko-Ramucka, Piska, Augustowska, Białowieska, Knyszyńska, Bieszczady) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  1). Należy zwrócić uwagę na niskie loty np. wzdłuż części MRT nad obszarami dużego zagęszczenia par lęgowych bociana białego, orlika krzykliwego, bielika, szczególnie w okresach dobrej pogody i dobrych warunków termicznych (mapa 2, 6, 7, 8).

 

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Migracja wzdłuż linii wybrzeża będzie wciąż okresowo intensywna. Większe koncentracje strumienia migracji ptaków występują przede wszystkim do ok. 3 km wzdłuż linii brzegowej, w tym na całą szerokość Półwyspu Helskiego, Mierzei Wiślanej oraz mierzei na wybrzeżu zachodnim. W pogodnych dniach, migracja ptaków będą intensywna także powyżej 3000 ft AGL. W pierwszej połowie maja migracja będzie także intensywna nocami a wzdłuż wybrzeża będzie bardzo intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10.000 ft AGL.  Zaleca się wzdłuż linii wybrzeża wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  3). Większe skupiska ptaków, głównie mew będą występować w rejonach wysypisk odpadów komunalnych w rejonie Gdańska i Gdyni oraz Świnoujścia (nawet ponad 2 tys. ptaków). Przeloty ptaków (po wschodzie i przed zachodem słońca) pomiędzy wysypiskami śmieci a noclegowiskami w portach Gdyni i Gdańska zazwyczaj odbywają się na wysokości do 1000 ft AGL. Nad większymi obszarami leśnymi z uwagi na aktywność dużych szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, myszołów, kania ruda) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2000 ft AGL (mapa 2, 6, 7). Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone wzdłuż wybrzeża i nad obszarami licznego gniazdowania szponiastych (mapa 9).


2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. W drugiej połowie maja nastąpi stopniowe wygaszanie głównej fali migracji. W pogodnych dniach szczególnie można spodziewać się intensywnej migracji szponiastych (głównie myszołów, błotniak stawowy) oraz bocianów na wysokościach nawet powyżej 3000 ft AGL. Nocami możliwa intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10 000 ft AGL. Mniejsza niż zazwyczaj aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczki, mewy) będzie notowana  w rejonach zbiorników wodnych, rozlewisk i dużych kompleksów stawów hodowlanych (np. Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy). Wszystkie są w obszarach ochrony ptaków sieci Natura 2000. Mniej licznie niż w Polsce wschodniej będą tu spotykane bociany białe (mapa 5). W tych rejonach zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL. Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone przede wszystkim nad dużymi kompleksami leśnymi z liczna populacja szponiastych oraz rozlewiskami z okresowymi koncentracjami ptaków wodno-błotnych (mapa 2, 6, 7, 9).

 


2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. W maju nastąpi stopniowe wygaszanie migracji ptaków. W pogodnych dniach, szczególnie z dobrymi warunkami termicznymi można oczekiwać dużej aktywności ptaków (także znacznie powyżej 3000 ft AGL) związanej z migracją ale też z okresem gniazdowania np. bocianów oraz dużych szponiastych (np. bielik, orlik krzykliwy, myszołów). Nocami możliwa intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10 000 ft AGL. Ptaki będą aktywne lokalnie w rejonach lęgowisk i żerowisk. Aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczki, mewy) będzie malała i będzie miała charakter bardzo lokalny w rejonach zbiorników wodnych (Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie) i większych rzek (rozlewiska Wisły, Wieprza, Pilicy, Bugu). Większość miejsc koncentracji to obszary ochrony ptaków (Obszary Specjalnej Ochrony - OSO) sieci Natura 2000. Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu znanych kolonii lęgowych gawrona (EPRA, EPDE), stada ptaków będą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk. Wzrastać będzie aktywność bocianów białych szczególnie jeśli prowadzone będą koszenie traw na lotniskach. W tych rejonach znanych z koncentracji i gniazdowania dużych koncentracji ptaków, w tym także większymi kompleksami leśnymi (np. Bieszczady, Lasy Janowskie, Lasy Parczewskie, rejon Roztocza) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL. Zagrożenie dla tras MRT będzie większe w rejonach liczniejszego gniazdowania bociana białego i dużych gatunków szponiastych (orlik krzykliwy, orzeł przedni) (mapa 6, 7, 8).

 

3. MAPY

 

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie wiosennym (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 3. Miejsca gdzie zazwyczaj koncentracje gęsi mogą przekraczać 10 tys. gęsi (głównie tundrowa, białoczelna i gęgawa) w okresie wiosennym (zielony). Pokazano również największe miejsca koncentracji innych gatunków ptaków wodnych (głownie kaczki, kormorany) w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego (niebieskie owale) oraz obszary zwiększonej aktywności mew w rejonach największych portów (jasnoniebieskie owale). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 4. Stwierdzenia stad gęsi (zbożowa, tundrowa, białoczelna) na polach uprawnych oraz zbiornikach wodnych w Kwietniu 2021 r. w Polsce. Źródło: ornitho.pl.