Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - marzec 2021

               

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: MARZEC 2021

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2021


 

 

 

Luty 2021



 


Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

MARZEC 2021


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – MARZEC 2021. 4

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków.. 4

1.2. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.3. Miejsca koncentracji 5

1.4. Lęgowiska. 5

1.5. Obszary MRT. 6

1.6. Lotniska. 6

1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 6

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 8

2.1. Rejon Północno-wschodni 8

2.2. Rejon Północno-zachodni 9

2.3. Rejon Południowo-zachodni 9

2.4. Rejon Południowo-wschodni 10

3. MAPY. 11

 

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – MARZEC 2021

 

Poniżej wskazano informacje dla końca okresu zimowego (marzec). Na podstawie dostępnych informacji o występowaniu i zachowaniu ptaków wskazano obszary podwyższonego zagrożenia dla operacji lotniczych na niskich wysokościach. Przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych statków powietrznych wlatujących nad ten obszar wzrasta z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla niskich przelotów śmigłowców. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

Aktualne informacje o migracji ptaków dla obszarów przy granicy z Niemcami, dostępne są na stronie FlySafe: http://www.flysafe-birdtam.eu/test_de/radar.html (mapa 9).

 

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków

Ciepłe zimy wpływają na występowanie i zachowanie ptaków. Związane jest to z dużą liczbą dni z dodatnimi temperaturami, niewielkimi opadami śniegu, brakiem dłuższego zlodzenia zbiorników wodnych i lokalnymi, silnymi opadami deszczu. Tego typu warunki powodują, że część ptaków, które odlatywały w okresie zimy z Polski pozostało w kraju i wcześniej niż zazwyczaj może rozpocząć migracje lub nawet przystępować do lęgów (mapa 4, 5, 6). Utrzymująca się łagodna pogoda wpływa również na wcześniejszy początek migracji np. gęsi, żurawi oraz wcześniejsze rozpoczęcie sezonu lęgowego np. bielików. Utrzymująca się pogoda oraz zapowiadany wyjątkowo ciepły początek wiosny spowoduje wcześniejszą migrację wielu gatunków ptaków poza już wymienionymi, także np. bociana białego.

 

 

 

1.2. Migracje/przeloty ptaków

W marcu z uwagi na wzrost temperatury, coraz dłuższe dni, rozwój wegetacji i dostępność pokarmu, aktywność ptaków będzie wzrastać. Przeloty ptaków uzależnione będą od warunków pogodowych (temperatury, wiatru, zachmurzenia, opadów). W tym okresie na niezlodzonych akwenach systematycznie wzrastać będzie liczebność ptaków wodnych. W przypadku utrzymywania się dobrych warunków pogodowych migracja może być mniej intensywna, ale rozciągnięta w czasie. Jeżeli warunki sprzyjające migracji będą krótkotrwałe można oczekiwać bardzo intensywnej migracji. W omawianym okresie może to dotyczyć gęsi, łabędzi, kaczek, ale także żurawia i myszołowa. Początkowo dotyczyć to będzie zachodniej (rozlewiska Odry), ale później także pozostałej części kraju (dolina Biebrzy, dolina Baryczy, zbiornik Jeziorsko). Migracja wzdłuż wybrzeża będzie momentami intensywna i już w połowie marca obejmować może zarówno ptaki szponiaste (głównie myszołów), gołębie (np. grzywacz) jak też miliony ptaków wróblowych (np. zięby, sikorki, skowronki) w tym krukowate (gawron, kawka) (mapa 8). Na lotniskach mogą liczniej pojawiać się migrując stada takich gatunków jak: gawron, kawka, grzywacz, czajka, szpaki ale również mewy białogłowe, siwe i śmieszki.

 

1.3. Miejsca koncentracji  

Już w połowie miesiąca mogą znacznie wzrastać koncentracje gęsi, kaczek, i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) na zbiornikach wodnych i rozlewiskach. Z uwagi na okresowe rozlewiska nawet mniejszych rzek, tego typu koncentracje setek lub tysięcy gęsi mogą być zlokalizowane na wielu obszarach dolin rzek i strumieni niewskazanych na mapie największych koncentracji ptaków wodnych (tabela 1, mapa 2, 3). Największe koncentracje w tym okresie będą obejmowały rejon ujścia Warty i zbiorniki wodne zachodniej i północno-zachodniej Polski (w tym rejon Zatoki Gdańskiej i Zalewu Wiślanego) oraz, szczególnie pod koniec miesiąca rejon Kotliny Biebrzańskiej (obszary Natura 2000 w dolinie Biebrzy i Narwi). Również w tych rejonach należy spodziewać się intensywnych lokalnych przelotów na żerowiska położone np. na polach oziminy (mapa 2, 3) (tabela 1).

 

1.4. Lęgowiska  

Na obszarach lęgowisk aktywność dużych ptaków będzie stopniowo wzrastać. Z uwagi na liczną populację bielika, myszołowa, kruka oraz wzrastającą aktywność również innych ptaków już od 15 marca przeloty poniżej 2 000 ft AGL powinny być w miarę możliwości ograniczane nad dużymi kompleksami leśnymi (mapa 4). Duże ptaki szponiaste w rewirach lęgowych w okresie od marca do lipca mogą atakować BSL a nawet mniejsze załogowe statki powietrzne, w tym także śmigłowce (mapa 7). Już w drugiej połowie miesiąca na lęgowiska w Polsce mogą zacząć przylatywać bociany białe. Przylot ptaków na legowiska może być w tym roku  wcześniejszy z uwagi na dość gwałtowne ocieplenie pod koniec lutego.

 

1.5. Obszary MRT

W marcu na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim obecność coraz liczniej zimujących ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, mewy) oraz krukowatych (gawron, kawka, wrona, kruk). Pod koniec miesiąca możliwa jest również liczna obecność bocianów przynajmniej na części obszarów jego gniazdowania w Polsce. Stopniowy wzrost zagrożenia będzie następował w pasie wzdłuż Wybrzeża, szczególnie w dniach intensywnej migracji nad półwyspami i mierzejami a także generalnie w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego oraz w ujściowych odcinkach Wisły i Odry. Ponadto zagrożenie może wzrastać w miejscach koncentracji ptaków na terenach rolnych (żuraw, gęsi, łabędzie) (mapa 3, 4, 5, 6).

 

1.6. Lotniska

Liczebność wielu gatunków ptaków będzie stopniowo wzrastać na lotniskach. Dotyczy to m.in. takich ptaków jak myszołów, gawron, kawka, ale przede wszystkim mniejszych gatunków jak skowronek, szpak. Część z nich to wcześniej niż zazwyczaj gniazdujące osobniki, jednak większość będą to ptaki w trakcie swojej wiosennej migracji na lęgowiska. Więcej krukowatych można spodziewać się na lotniskach położonych w pobliżu miejscowości lub/i w sąsiedztwie kolonii lęgowych gawrona. Wciąż będą powtarzać się regularnie przeloty z miejsc koncentracji na noclegowisko zazwyczaj na wysokości poniżej 300 ft AGL (krukowate) lub nawet do 1000 ft AGL (mewy). W przypadku lokalizacji przelotów w rejonie podejścia lotniska zagrożenie kolizją będzie odpowiednio większe. Wciąż będą obecne większe stada kruków (nawet ponad 100 osobników) w rejonach sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci. 


1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Najważniejsze tego typu tereny wskazano w tabeli 1. Wiosną, a szczególnie przy podtopieniach, rozlewiskach rzek, przynajmniej część z tych obszarów charakteryzuje się dużymi koncentracjami ptaków wodnych (mapa 2).


Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków (MK) zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

AA

L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

AA

L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

L

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki,ptaki wodnobłotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

L

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary legowisk

 

 

 

 

 

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w marcu na lotniskach w Polsce zagrożenie związane z ptakami będzie wzrastać wraz z coraz większą aktywnością ptaków. Dotyczy to zarówno przelotów (migracja wiosenna) jak i zachowań związanych z gniazdowaniem (np. toków). Można spodziewać się także wzrostu liczby mew w rejonach lotnisk położonych w pobliżu rzek i zbiorników wodnych. Z uwagi na wyższe niż zazwyczaj temperatury końca lutego, już w połowie marca migracja może być intensywna. Dotyczy to np. gęsi, łabędzi, kaczek, mew, żurawi, głównie w rejonie wybrzeża oraz rozlewisk i zbiorników wodnych.

.


2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Przy braku pokrywy lodowej na dużych zbiornikach wodnych mogą tworzyć się duże koncentracje ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, czaple, kormoran, mewy). Na Zalewie Wiślanym, prawie każdego roku zimuje do ok. 3500 bernikli kanadyjskich. Stopniowe zamarzanie zbiorników wodnych Warmii i Mazur będzie „spychać” ptaki w rejon ujściowego odcinka Wisły i Zatoki Gdańskiej oraz dalej na tereny na zachód od Wisły. Dlatego nad tymi obszarami zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2). Nad dużymi kompleksami leśnymi bardzo aktywne będą bieliki, kruki i myszołowy, a w rejonach podmokłych i na polach licznie zaczną pojawiać się żurawie z uwagi na początek sezonu lęgowego oraz intensywną migrację (mapa 7). Dla części MRT zlokalizowanych głównie w rejonie Zalewu Wiślanego z uwagi na koncentracje ptaków wodnych (gęsi, kaczki, mewy, kormorany), występuje podwyższone ryzyko kolizji (mapa 8).


 

 

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Większe koncentracje ptaków wodnych będą występowały głównie na wodach Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego oraz w rejonach portów na środkowym wybrzeżu. W okresach sztormów wzrastać będą zgrupowania mew w otoczeniu portów (Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Stada mew będą aktywnie towarzyszyć kutrom rybackim (stada nawet ponad 100 ptaków na wysokości zazwyczaj do 500 ft AGL) w dzień i w nocy.  Z uwagi na zanikanie pokrywy lodowej na zbiornikach wodnych mogą tworzyć się koncentracje zimujących ptaków wodnych (głownie gęsi, kaczki) na rozlewiskach wzdłuż Odry od ujścia Warty (Park Narodowy Ujście Warty i obszary Natura 2000) aż po rejon Zalewu Szczecińskiego (mapa 3, 5). Coraz liczniej spotykane będą rozpoczynające migracje wiosenną żurawie oraz łabędzie krzykliwe, których koncentracje na obszarach pól uprawnych środkowego wybrzeża mogą przekraczać nawet 1000 osobników (mapa 4, 6). Duże skupiska mew i krukowatych będą występować w rejonach wysypisk odpadów komunalnych. Koncentracje mew (do 5 tys. ptaków) obejmą największe składowiska odpadów komunalnych Gdańska, Gdyni i Świnoujścia. Dlatego zaleca się nad wskazanymi obszarami wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2, 3). Przeloty ptaków z wysypisk w Szadółkach do noclegowisk w portach Gdańska odbywają się zazwyczaj  do wysokości 1000 ft AGL, lecz wyjątkowo także do ok. 3000 ft AGL. Linia przelotów (SSW-NNE) przecina rejon podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od lotniska, większość ptaków przelatuje w godzinach rannych oraz przed zachodem słońca. Podobnie koncentracje krukowatych w rejonach legalnych i nielegalnych sortowni odpadów i wysypisk śmieci mogą stwarzać zagrożenie w rejonach lotnisk w Mirosławcu, Siemirowicach oraz Świdwinie. Marzec to początek sezonu lęgowego bielika co związane jest ze wzrostem aktywności tych ptaków w rewirach lęgowych (głównie nad dużymi kompleksami leśnymi) (mapa 7). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT z uwagi na duże koncentracji ptaków wodnych także na obszarach pól uprawnych głównie północno-zachodniej  Polski oraz wzdłuż wybrzeża, gdzie narastać będzie intensywność migracji ptaków (mapa 8).


2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Poziom zagrożenia będzie wzrastał wraz z intensywnością migracji i pojawiania się ptaków gniazdujących w tym rejonie (mapa 3, 5). Szczególnie liczne będą ptaki wodne (gęsi, kaczki, łabędzie) i wodno-błotne (żuraw, czajka) na rozlewiskach w rejonie Parku Narodowego Ujście Warty, wzdłuż Odry oraz innych zbiornikach i rozlewiskach rzek. Liczne stada gęsi regularnie przelatują dość nisko (poniżej 500 ft AGL) pomiędzy żerowiskami (np. na polach oziminy) a miejscami odpoczynku na zbiornikach wodnych. Jeśli nie będzie powrotu niskich temperatur można spodziewać się wcześniejszego powrotu bocianów białych. Z uwagi na migrację może okresowo wzrastać zagrożenie związane z przelotem krukowatych (gawron, wrona, kawka) w rejonach miast. Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone przede wszystkim w zachodniej części rejonu oraz w rejonach okresowych miejsc koncentracji ptaków wodnych (mapa 8).



2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Zagrożenie będzie stopniowo wzrastać z uwagi na migrujące stada krukowatych (gawron, wrona, kawka), mew (siwa, śmieszka, białogłowa), a nawet gołębi (grzywacz). Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu znanych kolonii lęgowych gawrona (EPRA, EPDE), stada ptaków mogą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk. Z uwagi na migracje w pobliżu większych zbiorników wodnych i rzek (np. rejon ujścia Wieprza do Wisły), mogą pojawiać się większe stada gęsi, kaczek oraz żurawi (mapa 3). Już w połowie miesiąca można spodziewać się w tej części Polski liczniejszego powrotu bocianów z zimowisk. Zagrożenie dla tras MRT utrzyma się na niskim poziomie, choć należy liczyć się z lokalnym wzrostem z uwagi na migracje i obecność ptaków na lęgowiskach (mapa 8).

 

 

3. MAPY

 

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE)

 

 

 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie zimowym (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. (ciemno zielone), oraz ok. 10 tys. (blado zielone) gęsi różnych gatunków oraz powyżej 50 tys. kaczek i mew (różnych gatunków) (niebieskie). Błękitnymi owalami zaznaczono znaczne koncentracje ptaków wodnych, głównie kaczek i mew w rejonach Zatoki Gdańskiej i Zalewu Szczecińskiego. Blado zielony – główny obszar migracji żurawia nad Polską. Wskazano lokalizacje lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

 

 

 

Mapa 4. Stwierdzenia stad łabędzi krzykliwych, głównie na polach uprawnych w Lutym 2021 r. w Polsce. W marcu liczebności łabędzi krzykliwych mogą znacznie wzrastać.

Źródło: ornitho.pl.