Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - luty 2021

               

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: LUTY 2021

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2021


 

 

 

Luty 2021

 

 

 


Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

LUTY 2021


 

 


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LUTY 2021. 4

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków.. 4

1.2. Migracje/przeloty ptaków.. 4

1.3. Miejsca koncentracji 5

1.4. Lęgowiska. 5

1.5. Obszary MRT. 6

1.6. Lotniska. 6

1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 6

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 8

2.1. Rejon Północno-wschodni 8

2.2. Rejon Północno-zachodni 8

2.3. Rejon Południowo-zachodni 9

2.4. Rejon Południowo-wschodni 10

3. MAPY. 11

 

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LUTY 2021

 

Poniżej wskazano informacje dla końca okresu zimowego (luty). Na podstawie dostępnych informacji o występowaniu i zachowaniu ptaków wskazano obszary podwyższonego zagrożenia dla operacji lotniczych na niskich wysokościach. Przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych statków powietrznych wlatujących nad ten obszar wzrasta z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla niskich przelotów śmigłowców. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

 

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków

Liczba ptaków stwarzających zagrożenie dla ruchu lotniczego zimą na lotniskach jest zazwyczaj mniejsza niż w innych porach roku. Jednak ocieplenie klimatu sprawia, że coraz więcej gęsi, żurawi, czapli i innych ptaków wodnobłotnych zimuje w Polsce. Mniej śnieżne zimy oznaczają także więcej i łatwiej dostępnego pokarmu dla ptaków żerujących na ziemi (np. krukowate, myszołowy). Okresowe spadki temperatury oraz wzrost pokrywy śnieżnej mogą przyczyniać się do wzrostu liczebności kaczek i innych ptaków wodnych na jeszcze nie zamarzniętych zbiornikach i rzekach. Łagodniejsze zimy to także szybsze rozpoczęcie migracji wiosennej, nawet już pod koniec lutego.

 

1.2. Migracje/przeloty ptaków

W lutym migracja nie będzie miała miejsca, wyjątkiem mogą być niektóre gatunki rozpoczynające wcześniej lęgi oraz części ptaków wodnych. W tym okresie na wybrzeżu (głównie rejony Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego oraz Zalewu Szczecińskiego) może wzrastać liczebność ptaków wodnych. Przemieszczenia się ptaków związane będą z warunkami pogodowymi, takimi jak opady śniegu i wzrost pokrywy śnieżnej, zamarzanie zbiorników wodnych zazwyczaj postępujące od obszarów na północ i wschód od Polski. Dlatego w rejonach położonych w pobliżu zamarzniętych zbiorników wodnych, dużych rzek oraz tych w sąsiedztwie  miejscowości okresowo wzrastać będzie liczebność ptaków (np. stad mew, kaczek, kwiczoła). Na lotniskach w całym kraju będą pojawiać się zimujące stada krukowatych (gawron, kawka, wrona, kruk), kwiczołów a nawet szpaków (w łagodniejsze zimy). Na lotniskach położonych wzdłuż Wybrzeża (od Świdwina po Gdynię Oksywie i Pruszcz Gdański) szczególnie w okresach sztormów mogą także licznie zalatywać  mewy (głównie śmieszka, siwa, białogłowa i srebrzysta),

 

1.3. Miejsca koncentracji  

W lutym główne miejsca koncentracji gęsi, kaczek, i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) będą obejmować niezamarznięte zbiorniki wodne, rozlewiska rzek, a także pola uprawne (głownie oziminy). Już pod koniec miesiąca mogą wzrastać koncentracje gęsi, kaczek, i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) głównie w zachodniej Polsce oraz w rejonach Zatoki Gdańskiej i Zalewu Szczecińskiego. W przypadku łagodnych zim, dotyczy to głównie terenu Polski na zachód od Wisły. Jeśli Zalew Wiślany pozostanie niezamarznięty, w rejonie tym zimować będą liczne stada gęsi w tym także do ok. 3500 bernikli kanadyjskiej. W przypadku spadku temperatury ptaki przemieszczać będą się generalnie w kierunku zachodnim, dlatego może nastąpić wzrost liczby ptaków wodnych (mewy, kaczki, gęsi, kormorany) przylatujących ze wschodniego Bałtyku i rejonu Kaliningradu (mapa 2, 3) (tabela 1).

 

1.4. Lęgowiska  

Brak będzie aktywności dużych gatunków ptaków na lęgowiskach. Wyjątkiem będzie bielik, którego aktywność lęgowa (tokowanie, budowa gniazda) będzie stopniowo wzrastać (mapa 4). Natomiast wciąż zimujące i niegniazdujące ptaki, np. młodociane bieliki mogą tworzyć lokalne koncentracje (nawet do 50 osobników) głównie na dużych kompleksach stawów hodowlanych.

 

 

 

 

1.5. Obszary MRT

W lutym na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim obecność coraz liczniej zimujących ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, mewy) oraz krukowatych (gawron, kawka, wrona, kruk). Zwiększone zagrożenie występować będzie także wzdłuż wybrzeża (m.in. w rejonach portów), w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego oraz w ujściowych odcinkach Wisły i Odry. Ponadto zagrożenie może wzrastać w miejscach koncentracji ptaków na terenach rolnych (żuraw, gęsi, łabędzie)  (mapa 4, 5, 7).

 

1.6. Lotniska

Na lotniskach liczba pustułek oraz szpaków będzie zdecydowanie mniejsza, szczególnie w okresach zalegania pokrywy śnieżnej i niskich temperatur. Należy liczyć się ze wzrostem obecności mew (siwa, białogłowa, srebrzysta) w okresach sztormów (głównie lotniska bliżej wybrzeża, w pobliżu dużych rzek, dużych miast) oraz stopniowego zamarzania zbiorników wodnych na północy i wschodzie.  Z roku na rok wzrasta liczba zimujących kruków, których stada mogą sięgać 200 ptaków, szczególnie w rejonach sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci. Lokalne zimowiska krukowatych (gawron, kawka, wrona), mogą liczyć ponad 10 tys. osobników. Duże stada krukowatych mogą nawet przez ponad godzinę przemieszczać się z miejsc koncentracji i żerowania na noclegowisko tworząc szeroki strumień nisko (zazwyczaj poniżej 300 ft AGL) lecących tysięcy ptaków. W przypadku lokalizacji przelotów w rejonie podejścia lotniska zagrożenie kolizją będzie odpowiednio większe. Jeśli na lotnisku lub w pobliżu są liczne krzewy głogu, żerujące na nich stada zimujących kwiczołów mogą sięgać ponad 1000 ptaków.  


1.7. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Najważniejsze tego typu tereny wskazano w tabeli 1. Zimą, a szczególnie bez opadów śniegu i pokrywy lodowej, część z tych obszarów charakteryzuje się dużymi koncentracjami ptaków wodnych (mapa 2).


Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków (MK) zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki,ptaki wodnobłotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

 

 

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków i obszarów o podwyższonym poziomie zagrożenia, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w omawianym okresie na lotniskach w Polsce (nie wszędzie w takim samym stopniu) zmniejszy się zagrożenie związane z myszołowem, pustułką i szpakiem. Natomiast na lotniskach w pobliżu miast, może wzrastać zagrożenie związane z występowaniem i aktywnością zimujących krukowatych (gawron, wrona i kawka) oraz mew na lotniskach położonych w pobliżu niezamarzniętych rzek i zbiorników wodnych.


2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Przy braku pokrywy lodowej na dużych zbiornikach wodnych mogą tworzyć się duże koncentracje ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, czaple, kormoran, mewy). Na Zalewie Wiślanym, prawie każdego roku zimuje do ok. 3500 bernikli kanadyjskich. Stopniowe zamarzanie zbiorników wodnych Warmii i Mazur będzie „spychać” ptaki w rejon ujściowego odcinka Wisły i Zatoki Gdańskiej oraz dalej na tereny na zachód od Wisły. Dlatego nad tymi obszarami zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2). W okresie zimowym nie ma tu większych koncentracji dużych gatunków ptaków poza wymielonymi powyżej obszarami. Natomiast nad dużymi kompleksami leśnymi powoli będzie wzrastać aktywność bielika oraz kruka z uwagi na początek sezonu lęgowego tych gatunków (mapa 7). Dla części MRT zlokalizowanych głównie w rejonie Zalewu Wiślanego z uwagi na koncentracje ptaków wodnych (gęsi, kaczki, mewy, kormorany), występuje podwyższone ryzyko kolizji (mapa 8).


2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Większe koncentracje ptaków wodnych będą występowały głównie na wodach Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego oraz w rejonach portów na środkowym wybrzeżu. W okresach sztormów wzrastać będą zgrupowania mew w otoczeniu portów (Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Zimujące stada mew będą także aktywnie towarzyszyć kutrom rybackim (stada nawet ponad 100 ptaków na wysokości zazwyczaj do 500 ft AGL) w dzień i w nocy.  Natomiast w przypadku utrzymywania się niskich temperatur i stopniowego zlodzenia płytkich akwenów ptaki przemieszczać się będą na zachód i południe Polski. Z uwagi na niezamarzanie zbiorników wodnych mogą tworzyć się koncentracje zimujących ptaków wodnych (głownie gęsi, kaczki) na rozlewiskach wzdłuż Odry od ujścia Warty (Park Narodowy Ujście Warty i obszary Natura 2000) aż po rejon Zalewu Szczecińskiego (mapa 3, 5). Coraz liczniej zimujące żurawie oraz łabędzie krzykliwe tworzyć będą koncentracje także na obszarach pól uprawnych (mapa 4, 6). Duże skupiska zimujących mew i krukowatych będą występować także w rejonach wysypisk odpadów komunalnych. Koncentracje mew (do 5 tys. ptaków) obejmą składowiska odpadów komunalnych Gdańska i Gdyni oraz innych miast. Dlatego zaleca się nad wskazanymi obszarami wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2, 3). Przeloty ptaków z wysypisk w Szadółkach do noclegowisk w portach Gdańska odbywają się zazwyczaj  do wysokości 1000 ft AGL, lecz wyjątkowo także do ok. 3000 ft AGL. Linia przelotów (SSW-NNE) przecina rejon podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od lotniska, większość ptaków przelatuje w godzinach rannych oraz przed zachodem słońca. Podobnie koncentracje krukowatych w rejonach legalnych i nielegalnych sortowni odpadów i wysypisk śmieci mogą stwarzać zagrożenie w rejonach lotnisk w Mirosławcu, Siemirowicach oraz Świdwinie. Luty to początek sezonu lęgowego bielika co związane jest ze wzrostem aktywności tych ptaków w rewirach lęgowych (głównie nad dużymi kompleksami leśnymi) (mapa 7). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT z uwagi na duże koncentracji ptaków wodnych także na obszarach pól uprawnych głównie północno-zachodniej  Polski (mapa 8).


2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Okres zimowania ptaków to znacznie mniejsze zagrożenie dla operacji lotniczych na samych lotniskach jednak wzrasta ono nad obszarami koncentracji zimujących ptaków. Poziom zagrożenia w rejonach rozlewisk, zbiorników wodnych i stawów hodowlanych (rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, wzdłuż Noteci, Bzury) będzie uzależniony on temperatury i stopnia zlodzenia. Duże koncentracje gęsi (głównie gęgawa, białoczelna, tundrowa), łabędzi krzykliwych, żurawia, kaczek (m.in. krzyżówka, czernica) będą stanowiły raczej lokalne zagrożenie (mapa  3, 4, 5, 6). Gęsi oraz żurawie będą regularnie przelatywać, zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL, z rejonów żerowisk na polach oziminy na noclegowiska położone na zbiornikach wodnych. Liczba ptaków będzie malała wraz z postępującym zlodzeniem zbiorników wodnych. Wzrośnie zagrożenie związane z zimowaniem wielotysięcznych stad krukowatych (gawrona, wrony, kawki) w rejonach miast. Z uwagi na zimowanie i lokalne koncentracje ptaków wzrośnie zagrożenie dla części tras MRT w tych rejonach (mapa 8).


2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Zagrożenie będzie stosunkowo niskie. Związane jest to tez z brakiem w tym okresie dużych koncentracji zimujących dużych gatunków ptaków (np. żuraw, gęsi). Wyjątkiem będą stada zimujących krukowatych (gawron, wrona, kawka), kaczek oraz gołębi hodowlanych i miejskich głównie w rejonach miast. Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu miast i parków miejskich, stada ptaków mogą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk. Z uwagi na przemieszczanie się ptaków z powodu zamarzania zbiorników wodnych na wschodzie i północy mogą pojawiać się lokalne większe skupiska ptaków wodnych w rejonach jeszcze niezamarzniętych zbiorników wodnych oraz dużych rzek (rejon ujścia Wieprza do Wisły). W okresie zimowania szczególnie przy zlodzeniu zbiorników wodnych zagrożenie dla tras MRT będzie niewielkie (mapa 7).

 

 

3. MAPY

 

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE)

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie zimowym (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 10 tys. (ciemno zielone), oraz poniżej 10 tys. (blado zielone) gęsi różnych gatunków oraz powyżej 10 tys. kaczek i mew (różnych gatunków) (niebieskie). Błękitnymi owalami zaznaczono znaczne koncentracje ptaków wodnych i mew w rejonach portów Zatoki Gdańskiej i Zalewu Szczecińskiego. Wskazano lokalizacje lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 4. Stwierdzenia stad łabędzi krzykliwych, głównie na polach uprawnych w Styczniu 2021 r. w Polsce. Źródło: ornitho.pl.