Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - październik 2020

               

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: PAŻDZIERNIK 2020

 

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2020

 


 

 

Wrzesień 2020

 

 

 

 


Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

PAŻDZIERNIK 2020

 

Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH - PAŹDZIERNIK 2020. 4

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków.. 4

1.2. Migracje/przeloty ptaków.. 4

1.2. Miejsca koncentracji 5

1.3. Lęgowiska. 6

1.4. Obszary MRT. 6

1.5. Lotniska. 6

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 7

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW.. 9

2.1. Rejon Północno-wschodni 9

2.2. Rejon Północno-zachodni 9

2.3. Rejon Południowo-zachodni 10

2.4. Rejon Południowo-wschodni 11

3. MAPY. 12

 

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH - PAŹDZIERNIK 2020

 

Poniżej wskazano informacje dla okresu migracji jesiennej (wrzesień). Wskazano obszary o podwyższonym stopniu zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Niska wysokość przelotu to większe prawdopodobieństwie kolizji z ptakami. Przy przelocie kilku maszyn przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Dotyczy to przede wszystkim niskich przelotów śmigłowców w rejonach miejsc koncentracji gęsi, kaczek i mew. Ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

Należy zachować szczególną ostrożność przy niskich przelotach nad obszarami dużych koncentracji ptaków wodno-błotnych oraz wzdłuż wybrzeża (mapa 2, 4). W miarę możliwości nad tymi obszarami należy zachować minimalną wysokość przelotu 2000 ft AGL.

 

1.1. Warunki wpływające na występowanie i zachowanie ptaków

Występowanie mniejszej liczby ptaków na lotniskach związane będzie z początkiem masowej migracji jesiennej. Większość ptaków będą to osobniki przelotne, nie zaś lokalnie gniazdujące. Na okresowe wzrosty liczby ptaków i dynamikę migracji wpływać będą niestabilne zjawiska pogodowe. Stopniowo wzrastać będzie prawdopodobieństwo kolizji z ptakami w nocy z uwagi na narastającą intensywność migracji głównie drobnych ptaków. Z uwagi na zmiany klimatyczne część dużych ptaków (gęsi, mewy, żuraw) ogranicza migracje i coraz liczniej zimuje przede wszystkich na obszarach północnej i zachodniej części kraju (Mapa 3, 4).

 

1.2. Migracje/przeloty ptaków

W październiku jesienna migracja jest bardzo intensywna. Dotyczy ona takich gatunków jak gęsi i kaczki (np. gęś białoczelna, tundrowa, krzyżówka, świstun, cyraneczka), siewki (np. brodźce, biegusy), mewy (np. srebrzysta, białogłowa, siwa, śmieszka), szponiaste (myszołowy), gołębie (np. grzywacz) wróblowe (np. szpak, drozdy oraz wiele innych drobnych gatunków). W tym okresie notowane są największe koncentracje żurawia (migrują w ciągu dnia) i gęsi (migrują dniem jak i nocą). Migrujące z północy nad morzem stada gęsi lecą zazwyczaj na wysokości poniżej 100 ft AGL następnie wznoszą się gwałtownie przy przekraczaniu linii brzegowej na wysokość nawet powyżej 10 000 ft AGL (mogą lecieć nad pokrywą chmur warstwowych). Drobne ptaki wróblowe migrują głównie nocą. W okresach zachodnich wiatrów strumień migracji ptaków wzdłuż wybrzeża może być bardzo intensywny zarówno w nocy jak i w ciągu dnia. Dotyczy to przede wszystkim takich miejsc jak Półwysep Helski, Mierzeja Wiślana czy też rejony jezior nadmorskich. Przelatujące tędy największe stada grzywacza na wysokości do 10 000 ft AGL mogą przekraczać 10 tys. osobników i rozciągać się na długości kilku kilometrów. Wzdłuż wybrzeża w okresach intensywnej migracji może przelatywać nawet do 1-2 mln ptaków na dobę. Na pozostałym obszarze Polski migracja zachodzi zazwyczaj tzw. szerokim frontem z intensywnością 100-500 tys. ptaków/dobę. Większe koncentracje ptaków wodno-błotnych spotykane są na obszarach podmokłych, wzdłuż wybrzeża, w ujściach rzek do morza. Na zbiornikach zaporowych południowej Polski koncentracje siewkowych oraz mew mogą sięgać wielu tysięcy ptaków. Na lotniskach liczniej mogą pojawiać się mewy (głównie śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta), ptaki siewkowe (np. siewka złota) oraz liczące nawet do 10 tys. osobników, stada szpaków. W ciągu dnia intensywna migracja przy zachodnich wiatrach zachodzi zazwyczaj poniżej 10 000 ft AGL, przy małym zachmurzeniu i lekkich wiatrach wschodnich (zgodnych z kierunkiem lotu ptaków) powyżej tej wysokości. W rejonach koncentracji gęsi, mew przeloty ptaków mogą być intensywne pomiędzy żerowiskami (np. pola, wysypiska śmieci) a noclegowiskami (np. zbiorniki wodne, porty morskie). Zazwyczaj zachodzą one na wysokościach poniżej 1000 ft AGL (mapa 3).


Aktualne informacje o intensywności migracji w rejonie zachodniej granicy Polski można znaleźć także na stronach programu FlySafe. Dane dla poszczególnych radarów meteorologicznych wskazanych na mapie.: http://www.flysafe-birdtam.eu/test_de/radar.html


1.2. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na intensywną migrację gęsi, kaczek, siewek i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych), ale również żurawia, będą one tworzyć duże i bardzo duże koncentracje w rejonach zbiorników wodnych i rozlewisk (mapa 3, 4). Koncentracje szpaków mogą przekraczać nawet 40 tys. osobników. Będzie to miało miejsce np. w rejonach trzcinowisk, na terenach otwartych (np. pola uprawne), szczególnie w okresach wieczornych w trakcie przylotu na noclegowiska. Mniej szpaków notowane będzie w rejonach ogródków działkowych z uwagi na brak owoców. W październiku najważniejsze miejsca koncentracji ptaków to tereny podmokłe, rozlewiska i zbiorniki wodne, głównie stawy hodowlane oraz wysypiska i sortownie odpadów. Największe stada czajek oraz grzywaczy występują na polach uprawnych i mogą sięgać 5 tys. ptaków. W tym okresie największe koncentracje gęsi będą dotyczyły przede wszystkim zachodniej i południowej Polski. Także bieliki tworzą większe koncentracje (nawet do ok 100 osobników) na spuszczanych stawach hodowlanych np. w rejonie Doliny Baryczy.

Większość miejsc największych koncentracji ptaków objęta jest systemem ochrony Natura 2000 łącznie z Parkami Narodowymi (mapa 2) (Tabela 1).


1.3. Lęgowiska  

Aktywność dużych gatunków ptaków na lęgowiskach będzie już praktycznie zerowa. W Polsce, w tym także na obszarach lęgowisk, z większych gatunków ptaków pozostaje jedynie bielik. Prawie wszystkie duże ptaki gniazdujące w Polsce odlatują na zimowiska położone od Europy Zachodniej po Bliski Wschód i Afrykę.


1.4. Obszary MRT

Na poziom zagrożenia na MRT będą przede wszystkim wpływać koncentracje i migracje głównie dużych ptaków takich jak gęsi, kaczki, żuraw, mewy i siewkowe (mapa 3, 4). Zwiększony poziom zagrożenia dotyczy okresów intensywnej migracji także w okresach nocnych nawet do wysokości 10 000 ft AGL. Największe zagrożenia związane z migracją dotyczą pasa wzdłuż wybrzeża np. nad Półwyspem Heskim oraz Mierzeją Wiślaną (mapa 5).


1.5. Lotniska

Można spodziewać się generalnie mniejszej liczby ptaków takich jak myszołów, pustułka i szpak, występujących latem i wczesną jesienią. W okresach silniejszych wiatrów mogą tworzyć się lokalne koncentracje np. odpoczywających w trakcie migracji mew i ptaków siewkowych. Dlatego w październiku należy liczyć się ze wzrostem obecności takich ptaków jak siewki (np. siewka złota), mew (siwa, białogłowa, srebrzysta), krukowatych (gawron, kawka). Wzrost obecności kruka (nawet znacznie ponad 50 ptaków) w pobliżu lotnisk związany będzie z koncentracjami tych ptaków np. w rejonach sortowni odpadów i wysypisk śmieci. Aktywność ptaków polujących w powietrzu (jaskółki – koniec migracji w październiku) na drobne owady spadnie do zera. 

 


1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość miejsc ważnych lęgowisk ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca występowania ptaków na obszarach sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych (tabela 1, mapa 2).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Poniżej pokazano znane obszary większych koncentracji ptaków w maju. W tabeli wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

C

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

C

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

C

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów (szacunkowe wartości dla września):

AA – powyżej 100 000 ptaków

A – 30 000 - 100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

 

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. W październiku z uwagi na intensywną migrację na lotniskach i w ich sąsiedztwie może wzrastać obecność żurawia, siewkowych (czajka, siewka złota), krukowatych (gawron, kawka, wrona). Natomiast zmniejszy się zagrożenie związane z myszołowem, pustułką i szpakiem. Nocna migracja będzie najintensywniejsza na lotniskach głównie w rejonie Wybrzeża.


2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Aktywność szponiastych ograniczy się głównie do lokalnych przelotów bielika oraz migracji myszołowa. Największe koncentracje dotyczą głównie ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, czaple, kormoran, mewy), szczególnie na większych zbiornikach wodnych oraz na polach w ich otoczeniu. Są to przede wszystkim obszary Natura 2000 jak Zalew Wiślany, jez. Drużno. Dlatego zaleca się tu wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla większości części MRT przede wszystkim w rejonie Zalewu Wiślanego z uwagi na obecność dużych gatunków ptaków (żuraw, gęsi) zarówno w ciągu dnia jak i w nocy. Ryzyko w rejonie Zalewu Wiślanego wzrasta w okresach intensywnej migracji szczególnie w okresie nocnym (mapa 5).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Z uwagi na wzrost intensywności migracji jesiennej oraz coraz liczniejszego pozostawania ptaków na zimowiskach w Polsce, wzrastać będzie zagrożenie z uwagi na: gęsi (białoczelna, tundrowa, gęgawa), żurawie, mewy (śmieszka, siwa, białogłowa). Koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, siewkowe, mewy, kaczki) będą dotyczyć głównie obszarów sieci Natura 2000 (rozlewiska Odry, rejon Zalewu Szczecińskiego, południowa część Zatoki Gdańskiej, okolice jezior wzdłuż wybrzeża Bałtyku, Sławiński Park Narodowy). Nad wskazanymi obszarami zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4).Należy pamiętać, że duże stada gęsi i żurawi mogą także występować na polach uprawnych poza obszarami chronionymi. Z uwagi na coraz liczniejszą populację zimujących żurawi oraz stale wzrastającą osiadłą populację kruka, ryzyko kolizji z tymi gatunkami będzie wzrastać. Koncentracje krukowatych w rejonach legalnych np. sortowni odpadów i nielegalnych wysypisk śmieci mogą stwarzać zagrożenie w rejach lotnisk w Mirosławcu, Siemirowicach oraz Świdwinie. Wzdłuż wybrzeża przeloty poniżej 2000 ft AGL do ok. 500 m od linii brzegowej (nad morzem i nad lądem) związane będą z podwyższonym zagrożeniem zarówno w ciągu dnia jak i w nocy (mapa 5). Coraz większe skupiska mew, do 10 tys. ptaków, będą występować w rejonach portów i wysypisk odpadów komunalnych (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Przeloty ptaków z wysypisk do portów (zazwyczaj tam zlokalizowane są noclegowiska) odbywają się najczęściej na wysokościach od ok. 300 do nawet 2000 ft AGL. Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla dużej części MRT z uwagi na koncentracje ptaków przede wszystkim wzdłuż wybrzeża, w rejonie jeziora Drużno i Zalewu Wiślanego, w rejonie środkowego wybrzeża oraz na wschód od ujścia Warty (mapa 3, 5).

Należy pamiętać o dostępnych informacjach programu FlySafe o migracji ptaków w rejonach przy granicy z Niemcami z radaru w rejonie miejscowości Protzel (mapa 6).

 

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Intensywna migracja ptaków i tworzące się koncentracje związane będą ze wzrostem zagrożenia w rejonach rozlewisk, zbiorników wodnych i stawów hodowlanych (np. Park Narodowy Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, wzdłuż Noteci, Bzury, zbiorniki retencyjne). Będą tam występowały wielotysięczne koncentracje gęsi (głównie gęgawa, białoczelna, zbożowa), kaczek (m.in. krzyżówka, czernica), mew (np. białogłowa, śmieszka), ptaków (np. czajka) siewkowych oraz żurawia (mapa  3, 4). Dlatego zaleca się szczególnie nad wymienionymi obszarami wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL (mapa  2). Z uwagi na migracje i koncentracje tych ptaków wzrośnie zagrożenie dla części tras MRT w tych rejonach (mapa 5).

 

 

 

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Z uwagi na intensywną migrację ptaków lokalnie może nastąpić wzrost zagrożenia związany z ptakami wodno-błotnymi (gęsi, kaczki, mewy, czaple, żuraw) w rejonach zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych) (mapa  3, 4). W okresach silniejszych wiatrów i deszczy można spodziewać się obecności mew na płycie lotniska. Dodatkowo zagrożenie może wzrastać w rejonach zimowisk ptaków krukowatych (gawron, kawka, wrona) w pobliżu miejscowości (np. Dęblin, Radom). Wzrost zagrożenia na części tras MRT dotyczy obszarów większych koncentracji ptaków wodno-błotnych (mapa 5).

 

 

 

3. MAPY

 

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie migracji jesiennej - wrzesień (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. gęsi (różnych gatunków) (zielone). Część miejsc we wschodniej Polsce dotyczy przede wszystkim okresu wiosennej migracji ale większe skupiska gęsi notowane są tam również jesienią (od września do listopada). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa 4. Miejsca koncentracji powyżej 5 tys. żurawi (oliwkowe koła) oraz główny obszar migracji tego gatunku (oliwkowy obszar) w Polsce. Zielonym owalem wskazano tereny gdzie coraz liczniej zimują liczne stada żurawi.