Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - wrzesień 2019

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: WRZESIEŃ 2019


Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych
w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

  2019



Projekt powstał zgodnie z umową nr 18/2019/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.

           Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com

Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

  WRZESIEŃ 2019



Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH - WRZESIEŃ 2018. 3

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 3

1.2. Miejsca koncentracji 4

1.3. Lęgowiska. 4

1.4. Obszary MRT. 5

1.5. Lotniska. 5

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 5

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 7

2.1. Rejon Północno-wschodni 7

2.2. Rejon Północno-zachodni 7

2.3. Rejon Południowo-zachodni 8

2.4. Rejon Południowo-wschodni 8

3. MAPY


1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH - WRZESIEŃ 2018

 

Poniżej wskazano informacje dla okresu jesiennej migracji (wrzesień). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych prze obszar koncentracji ptaków ryzyko dla ostatnich w kolejności statków powietrznych może wzrastać z uwagi na silniejszy efekt przepłoszenie dużych gatunków ptaków. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

Należy zachować ostrożność przy niskich przelotach nad obszarami dużych koncentracji ptaków wodno-błotnych oraz wzdłuż wybrzeża (mapa 2, 4). Minimalna bezpieczna wysokość przelotu pozwalająca na ograniczenie w dużym stopniu zarówno ryzyka kolizji i negatywnego oddziaływania na obszary i gatunki chronione to 2000 ft AGL.



1.1. Migracje/przeloty ptaków

We wrześniu jesienna migracja osiąga już swoje maksimum dla części ptaków siewkowych (np. czajka, brodźce, biegusy, kuliki), szponiastych (orlik krzykliwy, błotnikach stawowy, trzmielojad). Koniec sierpnia, początek września to końcowy okres migracji bociana białego ale również początku migracji żurawia (migrują w ciągu dnia) i gęsi (migrują dniem jak i nocą). Trwająca susza sprawiła, że część ptaków wcześniej odleciała z Polski (np. dużo bocianów białych). Wrzesień to początku masowej migracji dużej liczby drobnych ptaków Wróblowych, która ma miejsce głównie w godzinach nocnych. W okresach zachodnich i północnych wistów strumień migracji ptaków wzdłuż wybrzeża może być bardzo intensywny zarówno w nocy jak i w ciągu dnia. Dotyczy to przede wszystkim naturalnych wąskich obszarów lądu jak Półwysep Helski, Mierzeja Wiślana czy też rejony jezior nadmorskich. Na obszarach podmokłych, wzdłuż wybrzeża, w ujściach rzek do morza, na zbiornikach zaporowych koncentracje siewkowych oraz mew mogą sięgać wielu tysięcy ptaków. Także na lotniskach coraz liczniej będą pojawiać się mewy (głównie śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta) oraz ptaki siewkowe (np. czajka, kulik wielki, siewka złota). Stada szpaków także w otoczeniu lotnisk mogą przekraczać 10 tysięcy osobników. W ciągu dnia odpowiednie warunki pogodowe (dobrej termiki) sprzyjają migracji i przelotom dużych szponiastych na wysokościach nawet powyżej 10000 ft AGL. Podobne warunki pogodowe będą sprzyjać intensywnej migracji orlika krzykliwego, trzmielojada w drugiej połowie miesiąca oraz generalnie większej aktywności dużych szponiastych. Wcześniejsza niż zazwyczaj migracja bocian w tym roku, sprawia, że zagrożenie związana z tym gatunkiem na początku wrześniu będzie na niskim poziomie aby następnie zmaleć praktycznie do zera.


Aktualne informacje o intensywności migracji w rejonie zachodniej granicy Polski można znaleźć także na stronach programu FlySafe. Dane dla poszczególnych radarów meteorologicznych wskazanych na mapie.: http://www.flysafe-birdtam.eu/test_de/radar.html


1.2. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na początek migracji gęsi i innych ptaków wodno-błotnych (np. żurawi) wiele z nich będzie tworzyć duże koncentracje w rejonach zbiorników wodnych i rozlewisk (mapa 2, 3, 4). Wrzesień to okres tworzenia coraz większych koncentracji szpaków, kiedy zgrupowania tych ptaków lokalnie mogą przekraczać 10 tys. osobników. Miejscami największych koncentracji mogą być także rozległe trzcinowiska na zbiornikach wodnych i w rejonie Zatoki Puckiej czy na stawach hodowlanych. Dotyczy to także lotnisk gdzie w pobliżu znajdują się ogródki działkowe, sady. We wrześniu najważniejsze miejsca koncentracji ptaków to tereny podmokłe, stawy hodowlane, łąki i pastwiska, oraz pola uprawne o zbiorach. Lokalne koncentracje zimujących bielików na stawach hodowlanych (np. w Dolinie Baryczy) mogą sięgać prawie 100 ptaków. Znaczna część miejsc dużych koncentracji ptaków objęta jest systemem ochrony Natura 2000 lub znajduje się w granicach Parków Narodowych (mapa 2). Należy także pamiętać, że wzrastać będą koncentracje ptaków na składowiskach odpadów komunalnych (wysypiskach śmieci) i w rejonach sortowni śmieci.


1.3. Lęgowiska  

Aktywność dużych gatunków ptaków na legowiskach będzie już praktycznie zerowa. W Polsce w tym także na obszarach lęgowisk z większych gatunków ptaków pozostaje jedynie bielik. Prawie wszystkie pozostałe gatunki dużych ptaków gniazdujące w Polsce odlatują na zimowiska położone od Europy Zachodniej po Bliski Wschód i Afrykę.


1.4. Obszary MRT

Na poziom zagrożenia na MRT będą przede wszystkim wpływać koncentracje ptaków związane z migracją gęsi, kaczek, mew, siewkowych. Zwiększony poziom zagrożenia dotyczy okresów intensywnej migracji także w okresach nocnych nawet do wysokości 10 000 ft AGL. Migracja ta nad obszarem Polski zachodzi tzw. szerokim frontem. Jedynie wzdłuż wybrzeża zazwyczaj następuje zwiększenie intensywności i zagęszczenia strumienia migracji (nawet do ok. 2 mln. ptaków/dobę np. nad Półwyspem Heskim, Mierzeja Wiślaną)(mapa 5). Zagrożenia będą związane z lokalnymi koncentracjami ptaków wodnych (np. gęsi) oraz żurawia w trakcie migracji i okresach jesiennych koncentracji (mapa 3, 4).


1.5. Lotniska

Można spodziewać się okresowe dużego wzrostu aktywności ptaków wykorzystujących tereny trawiaste lotnisk jako miejsca odpoczynku i żerowania w trakcie migracji jesiennej. W wrześniu z uwagi na stopniowy wzrost intensywności migracji należy liczyć się ze wzrostem obecności średniej wielkości gatunków ptaków w tym: siewkowych (czajka, siewka złota), mew – szczególnie na lotniskach w pobliżu Wybrzeża (śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta), szpaka, krukowatych (gawron, kawka, kruk), szponiastych (myszołów, pustułka, błotniak stawowy). Szpaki będą jeszcze liczniejsze niż w sierpniu a ich stada przekraczać mogą nawet 10 tys. osobników. Dotyczy to przede wszystkim lotnisk gdzie w pobliżu znajdując się ogródki działkowe oraz gospodarstwa z drzewami owocowymi (np. czereśnie, wiśnie). Zmieniać się będzie aktywność ptaków polujących w powietrzu na drobne owady: jerzyk – szybki spadek aktywności do zera, dymówka, oknówka – po początkowym wzroście pod koniec miesiąca nastąpi spadek liczebności tych gatunków.  


1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość miejsc ważnych legowisk ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca występowania ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych (tabela 1, mapa 2).


Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Poniżej pokazano znane obszary większych koncentracji ptaków w maju. W tabeli wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.


Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

PLB320005, Ujście Warty PLC800001

B

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

B

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

B

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

C

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

C

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A, L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

C

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

C

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

C

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

C

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów (szacunkowe wartości dla sierpnia):

A – 30 000 - 100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowis




2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 


Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. We wrześniu z uwagi na intensywną migrację na lotniskach będzie wzrastać obecność żurawia, myszołowa, pustułki, szpaka, krukowatych (gawron, kawka, wrona) szczególnie jeśli prowadzone będą prace wykaszania obszarów trawiastych. Możliwe będą także większe przelotne stada czajki, kulika wielkiego, siewki złotej. Obecność ptaków polujących w powietrzu będzie szybko spadać.


2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. W okresach dobrych warunków termicznymi.  można oczekiwać zwiększonej aktywności ptaków szponiastych głownie myszołowa oraz bielika, trzmielojad. Lokalnie zaczną się pojawiać duże koncentracje ptaków wodno-błotnych oraz siewkowych (gęsi, kaczki, czajki, siewki złote, czaple, kormoran, mewy). Dotyczy to szczególnie dużych otwartych terenów z niską roślinnością oraz zalewowych, podmokłych w obrębie obszarów Natura 2000 (Biebrza, Narew, Zalew Wiślany, jez. Druzno). Dlatego przede wszystkim nad obszarami chronionymi Natura 2000 (dolina Biebrzy i Narwi, obszary na Warmii i Mazurach oraz w rejonie Zalewu Wiślanego i jeziora Drużno) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla większości części MRT przede wszystkim w rejonie Mazur z uwagi na podwyższone prawdopodobieństwo kolizji z dużymi gatunkami ptaków (żuraw, bielik, trzmielojad, myszołów), szczególnie w przy dobrych warunkach termicznych (mapa 3, 4, 5).


2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Z uwagi na wzrost intensywności migracji jesiennej wzrastać będzie zagrożenie związane z takimi ptaki jak: gęsi (białoczelna, zbożowa, gęgawa), mewy (śmieszka, siwa, białogłowa), szpak, gawron. Coraz bardziej aktywne będą również szponiaste głównie w rejonach terenów otwartych (łąki, pola uprawne, rozlewiska, jeziora). Koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, siewkowe, mewy, kaczki, kormorany, żuraw) będą dotyczyć głównie obszarów sieci Natura 2000 (rozlewiska Odry, rejon Zalewu Szczecińskiego, południowa część Zatoki Gdańskiej, okolice jezior wzdłuż wybrzeża Bałtyku, Sławiński Park Narodowy). Dlatego nad tymi obszarami zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Wzdłuż wybrzeża przeloty poniżej 2000 ft AGL do ok. 500 m od linii brzegowej (nad morzem i nad lądem) związane będą z podwyższonym zagrożeniem zarówno w ciągu dnia jak i w nocy (mapa 5). Duże skupiska mew będą występować w rejonach portów i wysypisk odpadów komunalnych (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Przeloty ptaków z wysypisk do portów (zazwyczaj tam zlokalizowane są noclegowiska) odbywają się na wysokościach do ok. 300 ft AGL. Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla dużej części MRT (szczególnie wzdłuż wybrzeża, w rejonie Drużno/Zalew Wiślany, obszary na wschód od ujścia Warty) z uwagi na migrację i koncentracje ptaków (mapa 3, 5).

Należy pamiętać o dostępnych informacjach programu FlySafe o migracji ptaków w rejonach przy granicy z Niemcami (patrz 1.1).


2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Z uwagi na początek migracji ptaków lokalnie wzrośnie zagrożenie z tym związane. Największe zagrożeni związane będzie z rejonami rozlewisk i stawów hodowlanych (np. Park Narodowy Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, wzdłuż Noteci, Bzury) i koncentracjami gęsi (gęgawa, białoczelna, zbożowa), kaczek (m.in. krzyżówka, czernica) i siewkowych (m.in. czajka, siewka złota) oraz żurawia (mapa  2, 3, 4). Z uwagi na początek migracji gęsi, kaczek, żurawia wzrośnie zagrożenie dla tras MRT w rejonach ich koncentracji (mapa 5).


2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Z uwagi na początek migracji ptaków lokalnie wzrośnie zagrożenie z tym związane. Większe koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, kaczki, siewkowe, żuraw) mogą występować w rejonach zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych) (mapa  2, 4). Z uwagi na początek migracji gęsi, kaczek, żurawia wzrośnie zagrożenie dla tras MRT. Należy również liczyć się z lokalnymi koncentracjami szpaków tam w rejonach ogródków działkowych sięgającymi nawet ponad 10000 ptaków. Należy także zwrócić uwagę na możliwość intensywnej migracji szponiastych (myszołów, błotniak stawowy, trzmielojad) i tym samym podwyższone ryzyko dla części tras MRT w tym rejonie, szczególnie w okresach z dobrymi warunkami termicznymi (mapa 5).




3. MAPY


Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 



Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie migracji jesiennej - wrzesień (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.


Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. gęsi (różnych gatunków)(zielne). Część miejsc we wschodniej Polsce dotyczy przede wszystkim okresu wiosennej migracji ale większe skupiska gęsi notowane są tam również jesienią (od września do listopada. Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.



Mapa 4. Miejsca koncentracji powyżej 5 tys. żurawi (zielone koła) oraz główny obszar migracji tego gatunku (oliwkowy obszar) w Polsce. Zagęszczenie par lęgowych (gniazd) bociana białego oraz lokalizacja lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.