Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - sierpień 2019
                                                             


  Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: SIERPIEŃ 2019


Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych
w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

  2019



Projekt powstał zgodnie z umową nr 18/2019/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.

           Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com

Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

SIERPIEŃ 2019

 


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – SIERPIEŃ 2019. 5

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.2. Miejsca koncentracji 6

1.3. Lęgowiska. 6

1.4. Obszary MRT. 7

1.5. Lotniska. 7

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 8

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 9

2.1. Rejon Północno-wschodni 9

2.2. Rejon Północno-zachodni 9

2.3. Rejon Południowo-zachodni 10

2.4. Rejon Południowo-wschodni 10

3. MAPY. 12

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – SIERPIEŃ 2019

 

Poniżej wskazano informacje dla końca okresu lęgowego i początku migracji jesiennej  (sierpień). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla niskich przelotów śmigłowców w rejonach miejsc koncentracji gęsi. Ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

Należy zachować ostrożność przy niskich przelotach nad dużymi kompleksami leśnymi, w tym lęgowiskami dużych gatunków szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, kania ruda) oraz obszarami największego zagęszczenia gniazd bociana białego (mapa 2, 3, 4, 5). Minimalna bezpieczna wysokość przelotu pozwalająca na ograniczenie w dużym stopniu zarówno ryzyka kolizji jak i negatywnego oddziaływania na obszary i gatunki chronionych zwierząt to 2000 ft AGL.


1.1. Migracje/przeloty ptaków

W sierpniu wzmaga się jesienna migracja części ptaków siewkowych (np. czajka, brodźce, biegusy, kuliki), rozpoczyna się okres migracji dla części dużych gatunków ptaków. W rejonie Wybrzeża, szczególnie w okresach przechodzenia frontów atmosferycznych może być ona już intensywna. Na obszarach podmokłych, w ujściach rzek do morza koncentracje siewkowych oraz mew zaczynają osiągać liczebności setek osobników. Wzdłuż Wybrzeża w rejonach ujścia Wisły (TR48B) i Redy (TS16A, TR157) oraz na zbiornikach zaporowych na południowym zachodzie Polski, koncentracje ptaków siewkowych mogą przekraczać 1000 osobników. Także na lotniskach coraz liczniej będą pojawiać się mewy (głównie śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta) oraz ptaki siewkowe (np. czajka, kulik wielki, siewka złota). Na łąkach, polach po żniwach koncentracje tych gatunków mogą już sięgać nawet tysiąca osobników. Również gniazdujące w Polsce gęgawa (duży gatunek gęsi) oraz żurawie także będą tworzyć coraz większe stada i odbywać lokalne przeloty, zazwyczaj na niskiej wysokości. Bociany po wylocie z gniazd rozpoczną okres koncentracji przedmigracyjnych (tzw. sejmiki bocianie). Zgrupowania bociana białego mogą wówczas sięgać nawet kilkuset ptaków, głównie w północnej i wschodniej Polsce. Odpowiednie warunki pogodowe (tworzenie się dobrej termiki) sprzyjają migracji i przelotom bociana na wysokościach nawet powyżej 10000 ft AGL. Podobne warunki pogodowe będą sprzyjać intensywnej migracji orlika krzykliwego, trzmielojada w drugiej połowie miesiąca oraz generalnie większej aktywności dużych szponiastych w rejonach ich legowisk.

 

Aktualne informacje o intensywności migracji w rejonie zachodniej granicy Polski można znaleźć także na stronach programu FlySafe. Dane dla poszczególnych radarów meteorologicznych wskazanych na mapie.: http://www.flysafe-birdtam.eu/test_de/radar.html

 

1.2. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na okresy suszy oraz gwałtowne burze z opadami, miejsca koncentracji ptaków mogą być związane z lokalnymi rozlewiskami rzek i podtopieniami. Sierpień to okres koncentracji szpaków, kiedy zgrupowania tych ptaków mogą przekraczać znacznie 10 tys. osobników. Szczególnie w miejscach gdzie znajdując się ogródki działkowe, sady a także trzcinowiska. W tym okresie najważniejsze miejsca koncentracji ptaków obejmują tereny podmokłe, także związane z lokalny podtopieniami (patrz wyżej). Jedynie część takich obszarów objęta jest systemem ochrony Natura 2000 w tym Obszarami Ochrony Ptaków (OSO). Lokalnie koncentracje bociana białego, gawrona, mew związane będą również z pracami polowymi jak sianokosy oraz żniwa. Należy szczególna uwagę zwracać na obecność bocianów oraz dużych stad szpaków na i w sąsiedztwie lotnisk w okresie koszenia traw w Sierpniu.

 

1.3. Lęgowiska  

Aktywność ptaków szponiastych będzie wzrastać z uwagi na wylot młodych osobników z gniazd. Dotyczy to takich gatunków jak orlik krzykliwy, orzeł przedni, trzmielojad, kania czarna i ruda, myszołów. Młode ptaki będą uczyły się polować i latać dlatego ich aktywność w rejonie lęgowisk może być znaczna. Należy unikać przelotów poniżej 2000 ft AGL nad większymi kompleksami leśnymi oraz nad wskazanymi obszarami licznego gniazdowania bociana białego, bielika, orlika krzykliwego (mapa 2, 3, 4). Ptaki będą szczególnie aktywne na większych wysokościach w okresach dobrej pogody z dobrymi warunkami termicznymi. Aktywność i liczebność ptaków będzie stopniowo wzrastać (młode ptaki opuszczaj gniazda) szczególnie w okresach dobrej pogody z dobrymi warunkami termicznymi. Dotyczy w dużej mierze bocian białego na obszarach największych zagęszczeń par lęgowych  (nawet ponad 50 par/100 km2) w gminach wschodniej Polski (mapa 4).

 

1.4. Obszary MRT

Na poziom zagrożenia na MRT będą przede wszystkim wpływać lokalne koncentracje ptaków związane z okresem dyspersji polęgowej i początkiem okresu migracji dużych gatunków (bocian biały, bielik, orlik krzykliwy, ptaki wodno-błotne). W sierpniu zwiększony poziom zagrożenia dotyczy większości Polski, a przede wszystkim w części północnej oraz na wschód od Wisły (mapa 5).

 

1.5. Lotniska

Można spodziewać się wzrastającej aktywności ptaków wykorzystujących tereny trawiaste lotnisk jako miejsca odpoczynku i żerowania. Dotyczy to przede wszystkim okresów w trakcie i po koszenilach, a więc obszarów z niską trawą. W sierpniu z uwagi na  wylotem młodych ptaków z gniazd oraz początkiem intensywnej migracji należy liczyć się ze wzrostem obecności bocian białego, żurawia, szpaka, gawrona, kawki, śmieszki, czajki. Szpaki będą jeszcze liczniejsze niż w lipcu a ich stada przekraczać będą znacznie 1000 osobników. Dotyczy to przede wszystkim tych lotnisk w których otoczeniu znajdują się ogródki działkowe oraz gospodarstwa z drzewami owocowymi (np. czereśnie, wiśnie). W takich wypadkach koncentracje szpaków mogą przekraczać nawet 10000 osobników. W  Wzrastać będzie także aktywność ptaków polujących w powietrzu na drobne owady: jerzyk, dymówka, oknówka nawet do wysokości 10 000 ft AGL, co z kolei związane będzie głównie z ich migracją. 

 

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość miejsc ważnych legowisk ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca występowania ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych (tabela 1, mapa 2).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Poniżej pokazano znane obszary większych koncentracji ptaków w maju. W tabeli wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

B, L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

B, L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

PLB320005, Ujście Warty PLC800001

C, L

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

B

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

C

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

B, L

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A, L

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

12

Ostoja Warmińska PLB280015, Puszcza Piska PLB280008, Puszcza Augustowska PLB200002, Puszcza Knyszyńska PLB200003, Puszcza Białowieska PLC200004

L

Ptaki szponiaste, bocian biały

 

IV-VIII

13

Pogórze Przemyskie PLB180001, Góry Słonne PLB180003, Bieszczady PLC180003, Beskid Niski PLB180002,

L

Ptaki szponiaste

IV-VIII

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

C

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów (szacunkowe wartości dla sierpnia):

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk

 

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. W sierpniu na lotniskach będzie wzrastać obecność bociana białego, żurawia, myszołowa, pustułki, szpaka szczególnie jeśli prowadzone będą prace wykaszania obszarów trawiastych. Tam gdzie w pobliżu lotnisk znajdują się zbiorniki wodne lub kolonie krukowatych wzrośnie obecność np. śmieszki oraz gawrona. Z uwagi na migracje możliwe będą także przelotne stada czajki, kulika wielkiego. Obecność ptaków polujących w powietrzu np. jerzyk, dymówka, oknówka, uzależniona będzie od występowania drobnych owadów co z kolei warunkowane jest warunkami pogodowymi.


2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. W okresach dobrych warunków termicznymi lokalnie można oczekiwać zwiększonej aktywności ptaków związanej z karmieniem młodych w gniazdach (np. bocian biały, bielik, orlik krzykliwy, myszołów, kania ruda). Lokalnie mogą występować większe koncentracje wodno-błotnych (gęsi, kaczki, kormorany, czaple siwa i biała, rybitwy, mewy) w rejonach lęgowisk w obrębie obszarów Natura 2000 (Biebrza, Narew, Zalew Wiślany, Wysoczyzna Elbląska, jez. Druzno). Dlatego nad obszarami leśnymi Warmii i Mazur oraz Podlasia (np. Puszcza Napiwodzko-Ramucka, Piska, Augustowska, Białowieska, Knyszyńska) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT przy lotach z duża prędkością z uwagi na legowiska dużych ptaków (bocian biały, żuraw, bielik, orlik krzykliwy), oraz początek okresu koncentracji żurawia oraz bociana, szczególnie w okresach dobrych warunków termicznych (mapa 5).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Z uwagi na wzrost młodych ptaków będzie wzrastać zagrożenie związane ze szpakiem, gawronem, wroną. Aktywne będą również duże szponiaste w rejonach ich gniazdowania w dużych kompleksach leśnych. Dlatego nad obszarami leśnymi szczególnie Ostoi Drawskiej i Puszczy nad Drawą oraz w rejonach liczniejszego gniazdowania bociana białego zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, kaczki, kormorany) będą dotyczyć zbiorników wodnych i rozlewisk głównie w obrębie obszarów sieci Natura 2000 (Słowiński Park Narodowy, rozlewiska Odry, rejon Zalewu Szczecińskiego, południowa część Zatoki Puckiej, Zalewu Wiślanego oraz jez. Druzno). Większe skupiska mew występują w rejonach portów i wysypisk odpadów komunalnych (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT (w rejonie Drużno/Zalew i na pograniczu Mazur), przy lotach z duża prędkością z uwagi na jesienne koncentracje i