Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - kwiecień 2019

               

 


Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: KWIECIEŃ 2019

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2019


 


Kwiecień 2019

 


Projekt powstał zgodnie z umową nr 18/2019/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.


Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com

 


Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

KWIECIEŃ 2019



Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – KWIECIEŃ 2019. 3

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 3

1.2. Miejsca koncentracji 4

1.3. Lęgowiska. 4

1.4. Obszary MRT. 5

1.5. Lotniska. 5

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 5

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 7

2.1. Rejon Północno-wschodni 7

2.2. Rejon Północno-zachodni 8

2.3. Rejon Południowo-zachodni 8

2.4. Rejon Południowo-wschodni 9

3. MAPY. 10

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – KWIECIEŃ 2019

 

Poniżej wskazano informacje dla okresu pełni migracji wiosennej (kwiecień). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla niskich przelotów śmigłowców w rejonach miejsc koncentracji gęsi. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.


1.1. Migracje/przeloty ptaków

W kwietniu z uwagi na wydłużanie się dnia, szybki rozwój wegetacji i coraz większą dostępność pokarmu, aktywność ptaków stale wzrasta. Migracje dużej części gatunków osiągną swój szczyt w tym okresie. Przeloty ptaków uzależnione będą od warunków pogodowych (temperatury, wiatru, zachmurzenia, opadów). Coraz liczniejsza obecność drobnych ptaków oraz wzrastająca aktywność drobnych gryzoni, coraz więcej będzie dużych gatunków ptaków szponiastych, bocianów białych. Także wciąż wzrastać będzie liczebność ptaków wodnych na akwenach całej Polski, szczególnie zaś w rejonie kotliny Biebrzańskiej. Migrujące i odpoczywające duże stada gęsi i łabędzi krzykliwych mogą żerować na polach oziminy, przede wszystkim północnej Polski. Migracja wzdłuż wybrzeża będzie okresowo niezwykle intensywna i obejmować będzie zarówno ptaki szponiaste (np. myszołów, krogulec, błotniak stawowy), mewy (najliczniej śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta), gołębie (np. grzywacz), krukowate (głownie gawron, kawka), jak też milionów drobnych ptaków wróblowych (np. zięby, sikorki, skowronki, drozdy) (mapa 3). Nocna migracja jest generalnie znacznie intensywniejsza, obejmuje większe wysokości (nawet do ponad 10000 ft AGL) ale dotyczy przede wszystkim mniejszych gatunków lecących w większym rozproszeniu. Intensywne migracje będą związane przede wszystkim z okresami dobrej pogody. Silniejsze wiatry wschodnie i północno-wschodnie powodować będą, ze duża cześć migracji dziennej zachodzić będzie na wysokościach poniżej 2000 ft AGL. Jednak w dobrych warunkach pogodowych duże ptaki takie jak bociany, bielik, orlik krzykliwy będą migrować tuż poniżej podstawy chmur lub na wysokościach powyżej 10000 ft AGL.

 

1.2. Miejsca koncentracji  

W tym okresie najważniejsze miejsca koncentracji ptaków notowane są zazwyczaj w rejonie Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz wzdłuż doliny Biebrzy. Jednak znaczące skupiska ptaków liczące powyżej 20 tys. kaczek, gęsi mogą występowania na kompleksach stawów (np. w dolinie Milicza), obszarach rozlewisk (np. rejon Parku Narodowego Ujście Warty) lub nawet okresowych rozlewiskach mniejszych rzek. Znaczna większość tych obszarów objęta jest systemem ochrony Natura 2000 (tabela 1, mapa 2, 3). W rejonach koncentracji gęsi należy spodziewać się także dużej aktywności ptaków przelatujących pomiędzy żerowiskami (pola z oziminą) a miejscem odpoczynku (zbiorniki wodne).

 

1.3. Lęgowiska  

Duża aktywność ptaków szponiastych na lęgowiskach (toki w powietrzu) w kwietniu sprawia, że okresowo wzrasta poziom zagrożenia związany z występowaniem dużych gatunków szponiastych (bielik, orlik krzykliwy, orzeł przedni, myszołów, kania ruda). Znane są nawet przypadki atakowania statków powietrznych (w tym także śmigłowców) przez duże szponiaste ochraniające swoje rewiry lęgowe. Należy brać pod uwagę tego typu zachowania ptaków przy przelotach nad kompleksami leśnymi w Polsce. Z uwagi na bardzo dużą populację lęgową bociana białego (ok 50 tys. par), uważa się go za jeden z najważniejszych gatunków ptaków dla bezpieczeństwa ruchu lotniczego w Polsce.

Ze względu na ograniczanie ryzyka kolizji oraz z uwagi na ochronę populacji lęgowych bociana białego i dużych szponiastych, przeloty statków powietrznych na wysokościach poniżej 2000ft AGL, powinny być w miarę możliwości ograniczane nad dużymi kompleksami leśnymi i obszarami największego zagęszczenia gniazd bociana białego (mapa 2, 4, 5).

 

1.4. Obszary MRT

W kwietniu na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim intensywna migracja średnich (np. grzywacz, drozdy, siewkowe, mniejsze mewy) i dużych gatunków ptaków (np. łabędzie, gęsi, kaczki, duże mewy, duże szponiaste). Także obszary licznego gniazdowania szponiastych (bielik, orlik krzykliwy) i bociana wpływają na podwyższony poziom zagrożenia. Wysokie zagrożenie związane z migracją występować będzie w pasie wzdłuż Wybrzeża, szczególnie w dniach intensywnej migracji nad półwyspami i mierzejami, przede wszystkim wzdłuż Półwyspu Helskiego i Mierzei Wiślanej. Dotyczy to także skupisk mew w rejonach Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego, Szczecińskiego, szczególnie w sąsiedztwie portów, także tych mniejszych na całym wybrzeżu Bałtyku (mapa 3, 6).

 

1.5. Lotniska

Liczebność wielu gatunków ptaków będzie stopniowo wzrastać na lotniskach. Będą to większe ptaki stwarzające zagrożenie dla ruchu lotniczego jak myszołów, błotniak stawowy, stada gawrona, kawki, szpaka ale przede wszystkim mniejsze gatunki nie stwarzające zagrożenia jak skowronek, pliszka siwa, trznadel, świergotek łąkowy. Część to lokalnie gniazdujące ptaki ale większość będą to ptaki w trakcie swojej wiosennej migracji na lęgowiska na północ i wschód. Krukowate będą przede wszystkim liczniejsze w pobliżu miejscowości gdzie położone są kolonie lęgowe gawrona. Aktywność krukowatych w rejonie kolonii obejmuje przeloty ptaków zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL. W sąsiedztwie sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci stale będą występować skupiska nielęgowych ptaków np. kruka oraz dużych mew (srebrzysta, białogłowa).

 

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze w kwietniu miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Z uwagi na intensywną migrację ptaków wodno-błotnych najważniejsze koncentracje ptaków obejmują zbiorniki, rozlewiska i stawy hodowlane (tabela 1, mapa 2, 3).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

1

Ostoja Biebrzańska  PLB200006, Bagno Wizna PLB200005, Przełomowa Dolin Narwi PLB200008, Ostoja Narwiańska PLH200024

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

2

Bagienna Dolina Narwi PLB200001, Dolina Górnej Narwi PLB200007

AA

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, rybitwy

III-VIII

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodno-błotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

12

Ostoja Warmińska PLB280015, Puszcza Piska PLB280008, Puszcza Augustowska PLB200002, Puszcza Knyszyńska PLB200003, Puszcza Białowieska PLC200004

L

Ptaki szponiaste, bocian biały

 

IV-VIII

13

Pogórze Przemyskie PLB180001, Góry Słonne PLB180003, Bieszczady PLC180003, Beskid Niski PLB180002,

L

Ptaki szponiaste

IV-VIII

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk

 

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. W kwietniu na lotniskach w Polsce zagrożenie związane z ptakami będzie stale wzrastać z uwagi na migrację i aktywność większych ptaków na lęgowiska. Można spodziewać się także obecności mew w rejonach lotnisk położonych w pobliżu rzek i zbiorników wodnych z koloniami lęgowymi śmieszki. Migracja będzie okresowo bardzo intensywna głównie wzdłuż wybrzeża a koncentracje gęsi można będzie spotkać także na rozlewiskach mniejszych rzek.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Z uwagi na intensywną migrację oraz lokalną bardzo liczną populację szponiastych i bociana białego w pogodnych dniach szczególnie z dobrymi warunkami termicznymi można spodziewać się dużej aktywności bocianów, szponiastych (głównie myszołów, orlik krzykliwy, błotniak stawowy, bielik) również na wysokościach powyżej 3000 ft AGL. Nocami możliwa intensywna migracja małych i średnich ptaków także na wysokościach do 10 000 ft AGL. Największa aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczek, mewy) skoncentrowana będzie nad zbiornikami wodnymi (jeziora Mazur i Warmii, Zalew Wiślany, jezioro Drużno, Pojezierze Iławskie) i rzekami (rozlewiska Biebrzy, Narwi, Wisły) głównie na obszarach ochrony ptaków sieci Natura 2000 (tabela 1, mapa  2, 3). W tych rejonach a także nad obszarami licznego gniazdowania szponiastych i bociana białego (np. Puszcza Napiwodzko-Ramucka, Piska, Augustowska, Białowieska, Knyszyńska) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL. W efekcie nad tymi obszarami wzrośnie poziom zagrożenia kolizjami z ptakami na trasach MRT (mapa 2, 4, 5, 6). 

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Migracja wzdłuż linii wybrzeża będzie okresami bardzo intensywna. Wciąż mogą występować większe koncentracje ptaków wodnych (kaczki, mewy) na wodach Zatoki Gdańskiej i Zalewu Szczecińskiego. Dotyczy to także skupisk mew w rejonach portów (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Zaleca się nad tymi obszarami wzdłuż linii wybrzeża wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  w dzień oraz 5000 ft AGL w nocy (mapa  2). Większe skupiska ptaków, głównie mew  będą występować w rejonach wysypisk odpadów komunalnych w rejonie Gdańska i Gdyni oraz Świnoujścia (nawet ponad 2 tys. ptaków). Związane są z tym regularne przeloty ptaków (po wschodzie i przed zachodem słońca) pomiędzy wysypiskami śmieci a noclegowiskami w portach Gdyni i Gdańska. Przeloty te mogą odbywać się nawet na wysokości ponad 1000 ft AGL. Stwarza to zagrożenie w rejonie podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od lotniska w Gdańsku. W kompleksach leśnych odnotowany będzie wzrost aktywności bielika, kani rudej, myszołowa, a pod koniec miesiąca także orlika krzykliwego (mapa 4). Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone wzdłuż wybrzeża, w rejonie Zalewu Szczecińskiego oraz  Zalewu Wiślanego (mapa 6).

 

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Okres intensywnej migracji. W pogodnych dniach szczególnie można spodziewać się intensywnej migracji szponiastych (głównie myszołów, błotniak stawowy) oraz bocianów na wysokościach nawet powyżej 3000 ft AGL. Nocami możliwa intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10 000 ft AGL. Największa aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczki, mewy) skoncentrowana będzie w rejonach zbiorników wodnych, rozlewisk (np. Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, stawy hodowlanych np. Zator, zbiorniki retencyjne np. Mietków, Otmuchów, Nysa, Turawa, Goczałkowice, rozlewiska Odry, Noteci, Bzury, Pilicy). Wszystkie są w obszarach ochrony ptaków sieci Natura 2000. Mniej licznie niż w Polsce wschodniej będą tu spotykane bociany białe (mapa 5). W tych rejonach znanych z występowania dużych koncentracji ptaków oraz z większymi kompleksami leśnymi (np. Puszcza Notecka) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL.  Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone przede wszystkim w rejonie okresowych miejsc koncentracji ptaków wodnych (mapa 6).


2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Okres intensywnej migracji. W pogodnych dniach szczególnie z dobrymi warunkami termicznymi można spodziewać się intensywnej migracji szponiastych (głównie myszołów, orlik krzykliwy, błotniak stawowy) oraz bocianów na wysokościach także powyżej 3000 ft AGL. Nocami możliwa intensywna migracja małych i średnich ptaków na wysokościach do 10 000 ft AGL. Nad obszarami leśnymi duża aktywność ptaków związana będzie z tokami szponiastych (np. myszołów, orlik krzykliwy). Największa aktywność ptaków wodno-błotnych (np. łabędzie, gęsi, kaczki, mewy) skoncentrowana będzie nad zbiornikami wodnymi (Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie) i dużymi rzekami (rozlewiska Wisły, Wieprza, Pilicy, Bugu) głównie na obszarach ochrony ptaków (Obszary Specjalnej Ochrony - OSO) sieci Natura 2000. Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu znanych kolonii lęgowych gawrona (EPRA, EPDE), stada ptaków będą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk. Wzrastać będzie szybko aktywność i liczebność bocianów białych także na lotniskach. W tych rejonach znanych z koncentracji i gniazdowania dużych koncentracji ptaków, w tym także większymi kompleksami leśnymi (np. Bieszczady, Lasy Janowskie, Lasy Parczewskie, rejon Roztocza) zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL. Zagrożenie dla tras MRT będzie większe w rejonach liczniejszego występowania dużych gatunków ptaków z uwagi na migracje i obszary gniazdowania (mapa 6).

 

 

3. MAPY

 

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie migracji wiosennej - kwiecień (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.

 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. gęsi (głównie zbożowa, białoczelna i gęgawa) w okresie wiosennej migracji (zielony). Pokazano również największe miejsca koncentracji innych gatunków ptaków wodnych powyżej 30 tys. osobników (głownie kaczki, kormorany) w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego (jasno niebieskie owale – liczebności będą stopniowo maleć). Pokazano strefę intensywnej migracji wzdłuż wybrzeża (błękitny pas) oraz obszary zwiększonej aktywności mew w rejonach największych portów (błękitne owale). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

 

Mapa 4. Rewiry lęgowe bielika (niebieskie punkty – nawet do 1400 par w Polsce) oraz orlika krzykliwego (czerwone punkty – ponad 2000 par). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT. Obszary największych zagęszczeń rewirów lęgowych wskazano fioletowymi owalami.