Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - luty 2019

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: LUTY 2019


 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2019

 

 

Projekt powstał zgodnie z umową nr 18/2019/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.

 
 

Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com

 





Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

LUTY 2019


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LISTOPAD 2018. 3

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 3

1.2. Miejsca koncentracji 3

1.3. Lęgowiska. 4

1.4. Obszary MRT. 4

1.5. Lotniska. 4

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 5

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 6

2.1. Rejon Północno-wschodni 6

2.2. Rejon Północno-zachodni 6

2.3. Rejon Południowo-zachodni 7

2.4. Rejon Południowo-wschodni 7

3. MAPY. 8

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LISTOPAD 2018

 

Poniżej wskazano informacje dla końca okresu zimowego (luty). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Jest to szczególnie istotne dla przelotów śmigłowców. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

 

1.1. Migracje/przeloty ptaków

W lutym migracja będzie prawie zerowa. Przeloty ptaków, głównie o charakterze lokalnym, związane będą ze zmianami pokrywy śnieżnej i lodowej na zbiornikach wodnych, łącznie z wodami zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego oraz Zalewu Szczecińskiego. W tym okresie na wymienionych akwenach może wzrastać liczebność ptaków wodnych. Związane to jest z początkiem migracji wiosennej głównie morskich kaczek, kormorana. Migracja ptaków może być już zaznaczona wzdłuż wybrzeża, przede wszystkim nisko nad powierzchnia wody (kaczki) lub nisko nad lądem (kormorany) (mapa 3, 4). Na lotniskach mogą pojawiać się zimujące lokalnie mewy (głównie siwa, białogłowa, srebrzysta) oraz krukowate (gawron, kawka, wrona).

 

1.2. Miejsca koncentracji  

Już pod koniec miesiąca mogą wzrastać koncentracje gęsi, kaczek, i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) na zbiornikach wodnych i niepokrytych lodem rozlewiskach. W lutym z uwagi na warunki pogodowe najważniejsze miejsca koncentracji ptaków będą obejmowały rozlewiska i zbiorniki wodne zachodniej i północno-zachodniej Polski oraz rejony Zatoki Gdańskiej. Jeśli utrzymają się podwyższone temperatury w drugiej połowie miesiąca można oczekiwać wzrostu liczebności ptaków wodnych (gęsi, kaczki), który będzie sygnałem początków migracji wiosennej (mapa 2, 3) (tabela 1).

 

1.3. Lęgowiska  

Brak będzie aktywność dużych gatunków ptaków na lęgowiskach. Wyjątkiem będzie bielik, luty jest początkiem sezonu lęgowego tego gatunku w Polsce (mapa 4). Młodociane bieliki mogą tworzyć lokalne koncentracje (ponad 10 osobników) np. na stawach hodowlanych oraz w rejonie ujścia Wisły i na Zalewie Szczecińskim.

 

1.4. Obszary MRT

W lutym na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim obecność ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, mewy) oraz zimowiska krukowatych (gawron, kawka, wrona, kruk), głównie w rejonach miast. Największe zagrożenie przewidywane jest w rejonach koncentracji ptaków wodnych także w rejonach Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego, Szczecińskiego, Darłowa oraz Ustki, co jest także efektem koncentracji mew w rejonach portów (mapa 5).

 

1.5. Lotniska

Można spodziewać się obecności na lotniskach małej liczby ptaków szponiastych (np. myszołów i myszołów włochaty). Jednak z uwagi na zbliżający się okres migracji może wystąpić większa aktywność np. myszołowa i myszołowa włochatego. Niskie temperatury i opady śniegu przyczyniają się do braku obecności pustułki oraz szpaków na większości lotnisk. Zimujące stada krukowatych (gawron, kawka, wrona) będą największe na lotniskach położonych w pobliżu większych miejscowości. W okresie zimowania duże stada regularnie przelatują  z miejsc koncentracji na noclegowisko. Tego typu przeloty mogą trwać nawet przez godzinę zazwyczaj na wysokości poniżej 300 ft AGL. W przypadku lokalizacji przelotów w rejonie podejścia lotniska zagrożenie kolizją będzie odpowiednio większe. W zimie kruki będą występowały w większych stadach (nawet ponad 100 ptaków) w np. w rejonach sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci. Jeśli na lotnisku lub w pobliżu są liczne krzewy głogu można spodziewać czasem obecności licznych (nawet ponad 1000 os.) zimujących stad kwiczoła.  


1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Z uwagi na warunki pogodowe (niskie temperatury, opady śniegu) najważniejsze koncentracje ptaków obejmują zbiorniki, rozlewiska i stawy zachodniej i północno-zachodniej Polski (mapa 2, tabela 1).


Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk  zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od wskazanego punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010,

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz składowiska odpadów komunalnych:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w omawianym okresie na lotniskach w Polsce utrzyma się stosunkowo małe zagrożenie związane z myszołowem i pustułką. Natomiast na wybranych lotniskach w pobliżu miast, może wzrosnąć zagrożenie związane z występowaniem i aktywnością zimujących krukowatych (gawron, wrona i kawka) oraz mew na lotniskach położonych w pobliżu rzek i zbiorników wodnych. W drugiej połowie miesiąca powoli zacznie wzrastać zagrożenie związane z początkiem migracji mew, kaczek, kormorana wzdłuż wybrzeża.

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnisk Sił Zbrojnych RP. Przy pokrywie lodowej na zbiornikach wodnych brak jest koncentracji ptaków wodno-błotnych. Jednak nawet na oparzeliskach na Zalewie Wiślanym może zimować do ok. 1000 bernikli kanadyjskiej. Dlatego nad tym obszarem zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Nad dużymi kompleksami leśnymi powoli będzie wzrastać aktywność bielika oraz kruka z uwagi na początek sezonu lęgowego tych gatunków (mapa 4). Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone w rejonie Zalewu Wiślanego (mapa 5).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Początek migracji wzdłuż linii wybrzeża związany jest ze wzrostem zagrożenia. Koncentracje ptaków wodnych (kaczki, mewy) mogą okresowo wzrastać na wodach Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego oraz mew w rejonach portów (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina),. Dlatego zaleca się nad tymi obszarami oraz wzdłuż linii wybrzeża wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  5). Stada mew będą towarzyszyć kutrom rybackim (stada nawet ponad 100 ptaków na wysokości zazwyczaj do 500 ft AGL) w dzień i w nocy.  Duże skupiska zimujących mew i krukowatych będą występować także w rejonach wysypisk odpadów komunalnych. Koncentracje mew (do 10 tys. ptaków) obejmą składowiska odpadów komunalnych Gdańska i Gdyni oraz Świnoujścia. Regularne przeloty ptaków (po wschodnie i przed zachodem słońca) pomiędzy wysypiskiem w Szadółkach, a noclegowiskiem w portach Gdańska odbywają się zazwyczaj  nawet do wysokości 1000 ft AGL, lecz wyjątkowo także do ok. 3000 ft AGL. Linia przelotów (SSW-NNE) przecina rejon podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od lotniska. Początek sezonu lęgowego bielika związany jest ze wzrostem aktywności tych ptaków w rewirach lęgowych (głównie nad dużymi komiksami leśnymi) (mapa 4). Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone wzdłuż wybrzeża i w zachodniej części rejonu szczególnie w rejonie ujścia Wisły, Zalewu Szczecińskiego (mapa 5).

2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Okres zimowania ptaków to mniejsze zagrożenie dla operacji lotniczych. Wyjątkiem są rozlewiska, zbiorniki w rejonie Parku Narodowego Ujście Warty, wzdłuż Odry aż do rejony Szczecina gdzie będą notowane coraz większe koncentracje gęsi, kaczek. Związane to będzie z początkiem migracji wiosennej, która będzie rozpoczynać się pod koniec miesiąca, jeśli zbiorniki wodne będą niezamarznięte (mapa  2, 3, 5). Zimując w tych rejonach gęsi będą regularnie przelatywać, zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL, z rejonów żerowisk na polach oziminy na noclegowiska położone na zbiornikach wodnych. Utrzyma się podwyższone zagrożenie związane z zimowaniem wielotysięcznych stad krukowatych (gawrona, wrony, kawki) w rejonach miast. Zagrożenie dla tras MRT będzie podwyższone w zachodniej części rejonu (mapa 5).
 

2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Zagrożenie będzie stosunkowo niskie. Wyjątkiem będą stada zimujących krukowatych (gawron, wrona, kawka)  głównie w rejonach miast. Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu miast i parków miejskich (EPRA, EPDE), stada ptaków mogą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk (patrz rozdział 1.5). Z uwagi na pokrywę lodową na zbiornikach wodnych brak będzie koncentracji gęsi i kaczek na obszarach chronionych i stawach hodowlanych. Zagrożenie dla tras MRT utrzyma się na niskim poziomie (mapa 5).

 

3. MAPY

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE)

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie końca zimy - luty (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada zawartości tabeli 1.
 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. gęsi (głównie zbożowa, białoczelna i gęgawa) w okresie zimowym (zielony), wskazano obszary gdzie koncentracje gęsi, kaczek będą w pierwszej kolejności stopniowo się zmniejszać z uwagi na postępujące zlodzenie (jasno zielony). Pokazano również największe miejsca koncentracji innych gatunków ptaków wodnych powyżej 30 tys. osobników (głownie kaczki, kormorany) w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego (niebieskie owale) oraz obszary zwiększonej aktywności mew w rejonach największych portów (jasnoniebieskie owale). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.

 

 

Mapa 4. Rewiry lęgowe bielika (niebieskie punkty – nawet do 1400 par w Polsce). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT. Obszary największych zagęszczeń rewirów lęgowych wskazano pomarańczowymi owalami.

 

 

Mapa 5. Części MRT (pomarańczowy) gdzie poziom zagrożenia związanego z ptakami w lutym (koncentracje w okresie zimowania) są największe.