Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - grudzień 2018

 


Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych RP

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: GRUDZIEŃ 2018




Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

2018


 





Projekt powstał zgodnie z umową nr 81/2018/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.


Wykonawca:      dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com



 

Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem ptaków dla okresu:

GRUDZIEŃ 2018

 


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LISTOPAD 2018. 5

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.2. Miejsca koncentracji 5

1.3. Lęgowiska. 6

1.4. Obszary MRT. 6

1.5. Lotniska. 6

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 6

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 8

2.1. Rejon Północno-wschodni 8

2.2. Rejon Północno-zachodni 8

2.3. Rejon Południowo-zachodni 9

2.4. Rejon Południowo-wschodni 9

3. MAPY. 10

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LISTOPAD 2018

 

Poniżej wskazano informacje dla początku zimy (grudzień). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

 

1.1. Migracje/przeloty ptaków

W grudniu praktycznie migracja nie będzie miała miejsca. Natomiast przemieszczenia się ptaków związane będą z postępującą pokrywą śnieżną i zamarzaniem zbiorników wodnych na północ i wschód od Polski. W tym okresie wciąż mogą zwiększać się liczebności ptaków wodnych w rejonach Zatoki Gdańskiej, Szczecińskiej oraz Zalewu Wiślanego. Na lotniskach mogą pojawiać się zimujące mewy (głównie siwa, białogłowa, srebrzysta) oraz krukowate (gawron, kawka, wrona).

 

1.2. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na możliwe przemieszczenia się gęsi, kaczek, i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) liczebności większych koncentracji na zbiornikach wodnych i rozlewiskach będą ulegać zmianom (mapa 3, 4). Wraz z postępem zimy (pokrywa śnieżna, niska temperatura) odlatywać będą takie gatunki jak szpak, pustułka, śmieszka. W grudniu najważniejsze miejsca koncentracji ptaków będą obejmowały rozlewiska i zbiorniki wodne zachodniej i południowo-zachodniej Polski oraz rejony Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego oraz Zalewu Szczecińskiego (mapa 2, 3) (tabela 1).


1.3. Lęgowiska  

Brak będzie aktywność dużych gatunków ptaków na lęgowiskach. Wyjątkiem może być bielik obecny w kompleksach leśnych północnej Polski. Bieliki tworzyć będą lokalne koncentracje (nawet do 100 osobników) na spuszczanych stawach hodowlanych np. w rejonie Doliny Baryczy.


1.4. Obszary MRT

W grudniu na poziom zagrożenia na MRT wpływa przede wszystkim obecność ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, mewy) oraz zimowiska krukowatych (gawron, kawka, wrona, kruk). Największe zagrożenie będzie miało miejsce w rejonach koncentracji ptaków wodnych także w rejonach Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego, Szczecińskiego oraz Ustki, co jest także efektem koncentracji mew w rejonach portów (mapa 4).

 

1.5. Lotniska

Można spodziewać się obecności na lotniskach mniejszej liczby takich gatunków ptaków jak myszołów i myszołów włochaty. W przypadku mroźniej zimy pustułka oraz szpaki nie będą zimowały w Polsce, a jeśli nawet to w małej liczbie, głownie w zachodnio-południowej części  kraju. Należy liczyć się ze wzrostem obecności mew (siwa, białogłowa, srebrzysta) w okresach sztormów oraz stopniowego zamarzania zbiorników wodnych północy i wschodzie.  Również ustabilizuje się sytuacja z zimującymi stadami krukowatych (gawron, kawka, wrona), które mogą sięgać nawet ponad 10 tys. osobników.  Tego typu bardzo duże stada mogą przez długie okresy (nawet ponad godzinę) przemieszczać się z miejsc koncentracji na noclegowisko tworząc sznur nisko (zazwyczaj poniżej 300 ft AGL) lecących, tysięcy ptaków. W przypadku lokalizacji przelotów w rejonie podejścia lotniska zagrożenie kolizją będzie odpowiednio większe. W zimie kruki będą występowały w większych stadach (nawet ponad 100 ptaków) w np. w rejonach sortowni odpadów, ubojni i wysypisk śmieci. Jeśli na lotnisku lub w pobliżu są liczne krzewy głogu można spodziewać czasem obecności licznych (znacznie ponad 100 os.) zimujących stad kwiczoła.  


1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych. Zbiorniki wodne wraz ze spadkiem temperatury będą zamarzać co zmuszać będzie ptaki do przemieszczania się na zachód i południe kraju. Najważniejsze tego typu tereny wskazano w tabeli 1. W okresie zimowym największe koncentracje ptaków będą spotykane na zbiornikach i stawach zachodniej części Polski np. wzdłuż Odry. Część zbiorników zacznie szybko zamarzać (np. w Dolinie Baryczy (mapa 2). Wzrost ptaków wodnych (gęsi, kaczki) związany będzie z przylotem ptaków z północy w miarę wzrostu pokrywy śnieżnej i zamarzania zbiorników wodnych (np. na północ od granic Polski).


Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk  zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki,ptaki wodnobłotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary lęgowisk

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków i obszarów o podwyższonym poziomie zagrożenia, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w omawianym okresie na lotniskach w Polsce utrzyma się stosunkowo małe zagrożenie związane z myszołowem i pustułką. Natomiast na wybranych lotniskach w pobliżu miast, może wzrosnąć zagrożenie związane z występowaniem i aktywnością zimujących krukowatych (gawron, wrona i kawka) oraz mew na lotniskach położonych w pobliżu rzek i zbiorników wodnych.


2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Brak pokrywy lodowej na dużych zbiornikach wodnych związany jest z zimowaniem nawet tysięcznych stad gęsi i kaczek (np. Zalew Wiślany – zimowisko dla ok. 1000 bernikli kanadyjskiej). Stopniowe zamarzanie zbiorników wodnych oznacza coraz mniejsze zagrożenie w tych rejonach. Dlatego nad tymi obszarami zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Dla części MRT zlokalizowanych w rejonie Zalewu Wiślanego z uwagi na obecność gęsi, kaczek, mew, kormoranów, wciąż wskazywane jest podwyższone ryzyko.

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Koniec migracji przełoży się na zmniejszenie zagrożeń wzdłuż linii wybrzeża. Koncentracje ptaków wodnych będą się ograniczać gównie do wód Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego i Zalewu Szczecińskiego. Natomiast w przypadku niskich temperatur i stopniowego zlodzenia płytkich akwenów ptaki przemieszczać się będą na zachód i południe Polski. Dlatego wciąż zaleca się nad wskazanymi obszarami wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Wzrastać mogą koncentracje mew (siwa, srebrzysta, białogłowa, siodłata) w rejonach portów wzdłuż wybrzeża (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina), a w okresach silnych sztormów  także w rejonach lotnisk w pasie wybrzeża. Zimujące stada mew będą także aktywnie towarzyszyć kutrom rybackim (stada nawet ponad 100 ptaków na wysokości zazwyczaj do 500 ft AGL) w dzień i w nocy.  Duże skupiska zimujących mew i krukowatych będą występować także w rejonach wysypisk odpadów komunalnych. Koncentracje mew (do 10 tys. ptaków) obejmą składowiska odpadów komunalnych Gdańska i Gdyni oraz innych miast. Przeloty ptaków z wysypisk w Szadółkach do noclegowisk w portach Gdańska odbywają się zazwyczaj  nawet do wysokości 1000 ft AGL, lecz wyjątkowo także do ok. 3000 ft AGL. Linia przelotów (SSW-NNE) przecina rejon podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od progu DS, większość ptaków przelatuje w godzinach rannych oraz przed zachodem słońca. Należy także zwrócić uwagę na zagrożenie związane z obecnością mew i krukowatych w rejonach giełd towarowych i targów, szczególnie tych położonych w sąsiedztwie lotnisk (np. EPPR).


2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Okres zimowania ptaków to znacznie mniejsze zagrożenie dla operacji lotniczych. Poziom zagrożenia w rejonach rozlewisk, zbiorników wodnych i stawów hodowlanych (np. Park Narodowy Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, wzdłuż Noteci, Bzury) będzie uzależniony on temperatury i stopnia zlodzenia. Duże koncentracje gęsi (głównie gęgawa, białoczelna, zbożowa), kaczek (m.in. krzyżówka, czernica) będą stanowiły raczej lokalne zagrożenie (mapa  2, 3, 4). Gęsi będą regularnie przelatywać, zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL, z rejonów żerowisk na polach oziminy na noclegowiska położone na zbiornikach wodnych. Liczba ptaków będzie malała wraz z postępującym zlodzeniem zbiorników wodnych. Wzrośnie zagrożenie związane z zimowaniem wielotysięcznych stad krukowatych (gawrona, wrony, kawki) w rejonach miast.


2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Zagrożenie będzie stosunkowo niskie. Wyjątkiem będą stada zimujących krukowatych (gawron, wrona, kawka)  głównie w rejonach miast. Tam gdzie lotniska są zlokalizowane w pobliżu miast i parków miejskich, stada ptaków mogą częściej pojawiać się na i w sąsiedztwie lotnisk (patrz rozdział 1.5). Z uwagi na przemieszczania się ptaków z powodu zamarzania zbiorników wodnych na wschodzie i północy mogą pojawiać się lokalne koncentracje w rejonach jeszcze nie zamarzniętych zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych). Zagrożenie dla tras MRT będzie stosunkowo niskie (mapa 4).

 

3. MAPY

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).

 

 

 

Mapa 2. Obszary Natura 2000 (szare pola), gdzie zlokalizowane są znaczne koncentracje ptaków w okresie zimowym grudzień-luty (pogrubione). Na czerwono wskazano lokalizację największych składowisk odpadów komunalnych. Numeracja odpowiada tabeli 1. 

 

 

Mapa 3. Miejsca koncentracji powyżej 30 tys. gęsi (głównie zbożowa, białoczelna i gęgawa) w okresie zimowym (zielony), wskazano obszary gdzie koncentracje gęsi, kaczek będą w pierwszej kolejności stopniowo się zmniejszać z uwagi na postępujące zlodzenie (jasno zielony). Pokazano również największe miejsca koncentracji innych gatunków ptaków wodnych powyżej 30 tys. osobników (głownie kaczki, kormorany) w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego (niebieskie owale) oraz obszary zwiększonej aktywności mew w rejonach największych portów (jasnoniebieskie owale). Wskazano lokalizację lotnisk Sił Zbrojnych RP wraz z 13 km buforem oraz trasy MRT.
 

 

 

 

Mapa 4. Części MRT (pomarańczowy) gdzie zagrożenia związane z występowaniem ptaków (koncentracje w okresie jesiennej migracji) w grudniu są największe. Wskazano również obszary, gdzie zagrożenie będzie malało wraz z zamarzaniem zbiorników wodnych (żółty).