Registration

All data are given in time UTC except for the places where it is expressly stated to the contrary, The data provided on this website are informative!!!


dla okresu - listopad 2018

 

Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w lotnictwie Sił Zbrojnych

Przewidywanie zagrożeniach związane z występowaniem ptaków: LISTOPAD 2018




Program Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych w Lotnictwie Sił Zbrojnych RP

                                       2018
  

 


 




Projekt powstał zgodnie z umową nr 81/2018/JW2063 na rzecz Dowództwa Generalnego RSZ w Warszawie w ramach prac Zespołu Zadaniowego ds. opracowania i wdrożenia Programu Ograniczania Zagrożeń Środowiskowych (POZS) w lotnictwie Sił Zbrojnych RP.

 

Wykonawca:    dr Michał Skakuj    ekoaviation@michalskakuj.com







Informacja o zagrożeniach związanych z występowaniem
ptaków dla okresu:
 

LISTOPAD 2018

 


Zawartość

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LISTOPAD 2018. 5

1.1. Migracje/przeloty ptaków.. 5

1.2. Miejsca koncentracji 6

1.3. Lęgowiska. 6

1.4. Obszary MRT. 6

1.5. Lotniska. 7

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji 7

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW... 9

2.1. Rejon Północno-wschodni 9

2.2. Rejon Północno-zachodni 9

2.3. Rejon Południowo-zachodni 10

2.4. Rejon Południowo-wschodni 11

3. MAPY. 12

 

 

1. INFORMACJA O ZAGROŻENIACH – LISTOPAD 2018

Poniżej wskazano informacje dla końca okresu późnej jesieni (listopad). Dla potrzeb szacowania ryzyka przeloty nad wskazanymi obszarami powinny być określone jako te z podwyższonym stopniem zagrożenia BS (Bird Strike – kolizji z ptakami). Poziom ryzyka, przy tym samym stopniu zagrożenia, uzależniony jest od typu statku powietrznego oraz wysokości i prędkości lotu. Najniższy poziom ryzyka związany jest z wolnymi przelotami pojedynczych śmigłowców, najwyższy zaś z niskimi i  szybkimi przelotami samolotów turboodrzutowych. Dodatkowymi elementami jest też liczba statków powietrznych. Przy przelocie kilku statków powietrznych przez obszar koncentracji ptaków ryzyko dla kolejnych (po pierwszym) statków powietrznych może wzrastać z uwagi na efekt przepłoszenia dużych gatunków ptaków przez pierwsze, nadlatujące maszyny. Najbardziej ogólne informacje o zagrożeniach związanych z ptakami znajdują się w części ENR 5.6 w AIP Polska.

 

1.1. Migracje/przeloty ptaków

W pierwszej połowie listopadzie jesienna migracja jest wciąż intensywna w przypadku takich gatunków jak gęsi (białoczelna, zbożowa), siewki (np. brodźce, biegusy), mewy (srebrzysta, białogłowa, siwa, śmieszka), szponiaste (myszołowy), gołębie (grzywacz), wróblowe (szpak, drozdy). W tym okresie notowane są duże koncentracje żurawia,  gęsi oraz kaczek i kormoranów w rejonach Zatoki Gdańskiej, Szczecińskiej oraz Zalewu Wiślanego. Należy pamiętać, że gęsi mogą migrować także nad pokrywą chmur warstwowych. W Migrujące z północy stada gęsi mogą lecieć na wysokościach nawet powyżej 10 000 ft AGL. Dla drobnych ptaków wróblowych intensywna migracja (nawet kilkuset tysięcy ptaków na dobę) zachodzi głównie nocą na wysokościach zazwyczaj poniżej 10 000 ft AGL. W okresach zachodnich i północnych wiatrów strumień migracji ptaków wzdłuż wybrzeża może być bardzo intensywny zarówno w nocy jak i w ciągu dnia. Dotyczy to przede wszystkim naturalnych wąskich obszarów lądu jak Półwysep Helski, Mierzeja Wiślana czy też rejony jezior nadmorskich. Na obszarach podmokłych, wzdłuż wybrzeża, w ujściach rzek do morza, na zbiornikach zaporowych koncentracje kaczek, mew oraz gęsi w zachodniej Polsce mogą sięgać wielu tysięcy ptaków. Także na lotniskach coraz liczniej będą pojawiać się mewy (głównie śmieszka, siwa, białogłowa, srebrzysta) oraz ptaki siewkowe (np. siewka złota). Wciąż liczne mogą być stada szpaków, choć ptaki w przypadku mroźniejszej pogody zazwyczaj odlatują do Europu Zachodniej.

1.2. Miejsca koncentracji  

Z uwagi na wciąż intensywną migrację gęsi, kaczek, siewek i mew (tzw. ptaków wodno-błotnych) ale również żurawia (zachodnia Polska), będą one tworzyć duże i bardzo duże koncentracje w rejonach zbiorników wodnych i rozlewisk, przede wszystkim zachodniej Polski (mapa 3, 4). Nadal będą tworzyły się i przemieszczały duże stada szpaków, które lokalnie mogą tworzyć większe stada. Będzie to miało miejsce np. w rejonach trzcinowisk, terenów otwartych, szczególnie w okresach wieczornych w trakcie przylotu na noclegowiska. W listopadzie najważniejsze miejsca koncentracji ptaków to wciąż tereny podmokłe, rozlewiska i zbiorniki wodne, głównie stawy hodowlane ale również rejony Zatoki Gdańskiej, Zalewu Wiślanego oraz Zalewu Szczecińskiego i pobliskich zbiorników wodnych. W tym okresie największe koncentracje gęsi będą dotyczyły przede wszystkim zachodniej i południowej Polski, kaczek, mew i kormoranów rejonów wybrzeża (patrz wyżej). Większość tych miejsc objęta jest systemem ochrony Natura 2000 lub znajduje się w granicach Parków Narodowych (mapa 2, 3, 5) (tabela 1).


1.3. Lęgowiska  

Aktywność dużych gatunków ptaków na legowiskach będzie praktycznie zerowa. W Polsce w tym także w rejonie lęgowisk pozostają jedynie bieliki. Natomiast w okresie od listopada do stycznia, część bielików może tworzyć większe koncentracje (nawet ponad 20 osobników) na spuszczanych stawach hodowlanych np. w rejonie Doliny Baryczy.


1.4. Obszary MRT

W październiku przede wszystkim koncentracje ptaków wodno-błotnych (np. gęsi, kaczki, mewy), intensywne migracje krukowatych (gawron, kawka, wrona), gołębi oraz głownie nocne migracje wróblowych wpływają na poziom zagrożenia na MRT. Migracja nad obszarem Polski zachodzi tzw. szerokim frontem. Intensywniejsze przeloty ptaków mogą być notowane np. w rejonach koncentracji gęsi oraz przede wszystkim wzdłuż wybrzeża, gdzie następuje zagęszczenia strumienia migracji (nawet do ok. 2 mln. Ptaków na dobę np. nad Półwyspem Heskim, Mierzeją Wiślaną) (mapa 5).


1.5. Lotniska

Można spodziewać się generalnie mniejszej liczby ptaków takich jak myszołów, pustułka i szpak, występujących latem i wczesną jesienią. W listopadzie należy liczyć się ze wzrostem obecności mew (siwa, białogłowa, srebrzysta – związane także z okresami sztormowymi, co zmusza ptaki do szukania schronienia i odpoczynku w bezpiecznych miejscach) oraz krukowatych (gawron, kawka, wrona – stada migrujących i już zimujących ptaków).  Należy zwrócić uwagę na wrony przynoszące orzechy laskowe i rozbijające je o powierzchnie dróg startowych i druk kołowania. Wzrost obecności kruka (stad nawet ponad 50 ptaków) w pobliżu lotnisk związany będzie z koncentracjami tych ptaków np. w rejonach sortowni odpadów i wysypisk śmieci. Obecność stad gawrona, kawki i wrony będzie w coraz większym stopniu efektem zimowania ptaków w pobliżu lotnisk i tworzących się często wielotysięcznych noclegowisk tych ptaków np. w parach miejskich. Oznacza to również że występować będą regularne przeloty czasami wielotysięcznych stad z i na noclegowisko lub miejsce koncentracji, zazwyczaj na wysokości do 300 ft AGL. W przypadku lokalizacji przelotów w rejonie podejścia lotniska zagrożenie kolizją będzie odpowiednio większe. Aktywność ptaków polujących w powietrzu (jaskółki, jerzyki) na drobne owady będzie zerowa.  

 

1.6. Obszary chronione i ważne miejsca koncentracji

Olbrzymia większość stałych miejsc koncentracji ptaków zlokalizowana jest na obszarach chronionych. Poniżej wskazano najważniejsze miejsca koncentracji ptaków na obszarach chronionych sieci Natura 2000 oraz w rejonach największych składowisk odpadów komunalnych dla okresu późnojesiennego (listopad). Najważniejsze tego typu tereny wskazano w tabeli 1, jesienią część z tych obszarów charakteryzuje się dużymi koncentracjami ptaków (mapa 2). Sytuacja może zmieniać się w zależności od warunków pogodowych, zazwyczaj niższa temperatura związana jest w tym okresie ze wzrostem liczby ptaków w miejscach koncentracji co spowodowane jest przylotem ptaków z północy w miarę wzrostu pokrywy śnieżnej i zamarzania zbiorników wodnych w rejonach północnych (Rosja, Finlandia, kraje Bałtyckie ale także północna Polska).

 

Tabela 1. Nad wskazanymi obszarami dużych koncentracji ptaków oraz obszarami szczególne ważnych lęgowisk ptaków zalecane jest wykonywanie lotów na wysokości co najmniej 2000 ft AGL. Wskazano miesiące, kiedy zagrożenie dla danego obszaru jest zazwyczaj największe (ZG). Informacje w formacie wms w zakresie obszarów Natura 2000 dostępne są na stronach http://natura2000.gdos.gov.pl/datafiles/index/ oraz  http://wms.gdos.gov.pl/geoserver/wms. W przypadku składowisk odpadów komunalnych (nr 14-18) wskazano punkt referencyjny, zalecenie obejmuje krąg 2 km od punktu.

 

Miejsca szczególnie istotnych koncentracji ptaków (nazwa oraz oznaczenie zgodnie z Natura2000)

Areas of important bird concentrations (name and code of the Natura 2000 network area),

NR

Obszar

MK

Gatunki/grupy gatunków ptaków

ZG

3

Dolina Dolnej Odry PLB320003, Jezioro Miedwie i okolice PLB320005, Ujście Warty PLC800001

AA

Gęsi, kaczki

IX-IV

4

Zalew Szczeciński PLB320005, Zalew Kamień i Dziwna 320009, Delta Świny PLB320002

AA

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

5

Zatoka Pucka PL220005, Ujście Wisły PLB220004,

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne mewy

IX-IV

6

Zalew Wiślany PLB280010, Jezioro Drużno PLB280013

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

7

Zbiornik Jeziorsko PLB100002

A

Gęsi, kaczki,ptaki wodnobłotne,  mewy

IX-IV

8

Dolina Baryczy PLB020001

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne, mewy

IX-IV

9

Zbiornik Nyski PLB160002, Otmuchowski PLB160003, Turawski PLB160004, Mietkowski PLB020004

A

Gęsi, kaczki, ptaki wodnobłotne , mewy

IX-IV

10

Stawy Wielikąt i Las Tworkowski PLB240003

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

11

Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego PLB300001

A

Gęsi, kaczki, mewy

IX-IV

14

Szadułki k. Gdańska,  N 54019’05 E 18032’30

B

Mewy, krukowate

I-XII

15

Łężyce k. Gdyni,  N 54031’30 E 18022’39

C

Mewy, krukowate

I-XII

16

Konin,  N 52016’28 E 18017’02

C

Mewy, kruki

I-XII

17

Łubna k. Warszawy,  N 52001’52 E 21008’52

C

Mewy, krukowate

I-XII

18

Świnoujście,  N 53052’26 E 14018’48

C

Mewy, krukowate

I-XII

 

Miejsca koncentracji ptaków (MK) oraz wysypiska odpadów:

AA – powyżej 100 000 ptaków,

A – 30 000 -100 000 ptaków,

B – 10 000 - 30 000 ptaków,

C – 5 000 -10 000 ptaków

L – ważne obszary legowisk

 

2. ZAGROŻENIA DLA WYDZIELONYCH OBSZARÓW 

Z uwagi na różnice w występowaniu ptaków i obszarów o podwyższonym poziomie zagrożenia, teren Polski podzielono na 4 części z odpowiednio przypisanymi jednostkami lotniczymi (mapa 1). Dla każdego obszaru scharakteryzowano specyficzne zagrożenia związane z występowaniem ptaków. Generalnie w omawianym okresie na lotniskach w Polsce utrzyma się stosunkowo małe zagrożenie związane z myszołowem, pustułką i zmniejszy się zagrożenie związane ze szpakiem. Natomiast może wzrosnąć istotnie zagrożenie związane z występowaniem i aktywnością gawrona, wrony i kawki (migrujące i zimujące ptaki) oraz mew (w okresach gorszej pogody, np. sztorm). Należy zwrócić uwagę na występowanie dużych stad krukowatych także w sąsiedztwie lotnisk (patrz rozdział 1.5).

 

2.1. Rejon Północno-wschodni

Nie ma tu lotnik Sił Zbrojnych RP. Aktywność szponiastych w okresie od listopada do stycznia spada i ograniczy się głównie do lokalnych przelotów bielika oraz migracji myszołowa. Z uwagi na stopniowe zamarzanie zbiorników wodnych coraz mniejsze będą koncentracje ptaków wodnych poza dużymi zbiornikami (np. Zalew Wiślany). Dotyczy to szczególnie dużych terenów zalewowych, podmokłych i zbiorników wodnych w obrębie obszarów Natura 2000 (np. Zalew Wiślany – zimowisko dla ok. 1000 bernikli kanadyjskiej, jez. Druzno). Dlatego nad tymi obszarami zaleca się wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT zlokalizowanych w rejonie Zalewu Wiślanego z uwagi na wciąż podwyższone ryzyko związane z migracjami gęsi (zarówno w dzień i w nocy), mew i krukowatych (w ciągu dnia).

 

2.2. Rejon Północno-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPSN, EPMI, EPDA, EPOK, EPPR, EPMB. Słabnąca  migracja ptaków i koncentracje związane będą szczególnie ze wzrostem zagrożenia w pasie brzegowym Bałtyku oraz w rejonach zbiorników wodnych szczególnie tych położonych w pobliżu linii brzegowej. Należy zwracać uwagę na krytyczne momenty związane z koncentracją przelotu dziennego przy zachodnich wiatrach nad Półwyspem Helskim, Mierzeja Wiślaną i mierzejami środkowego wybrzeża na wysokościach poniżej 3000 ft AGL,  W okresach silnych sztormów należy spodziewać się dużych koncentracji mew (siwa, srebrzysta, siodłata) na łąkach, w portach a także na lotniskach. W okresach deszczu ptaki będą również polować na wychodzące na DS dżdżownice. Po okresie sztormów mewy będą szczególnie aktywne polując i przemieszczając się za kutrami rybackimi (stada nawet ponad 100 ptaków na wysokości zazwyczaj do 500 ft AGL)  Koncentracje ptaków wodno-błotnych (gęsi, mewy, kaczki, kormoran, żuraw) będą dotyczyć jesiennych miejsc koncentracji w obrębie obszarów sieci Natura 2000 (rozlewiska Odry, rejon Zalewu Szczecińskiego, południowa część Zatoki Gdańskiej, okolice jezior wzdłuż wybrzeża Bałtyku jak Słowiński Park Narodowy). Dlatego wciąż zaleca się nad wskazanymi obszarami wykonywanie operacji lotniczych na wysokościach nie mniejszych niż 2 000 ft AGL  (mapa  2, 3, 4). Wzdłuż wybrzeża migracja będzie zachodziła zarówno w ciągu dnia jak i w nocy. Duże skupiska głównie zimujących mew, także poza okresami sztormów, będą występować w rejonach portów i wysypisk odpadów komunalnych (np. w otoczeniu Gdyni, Gdańska, Pucka, Helu, Darłowa, Ustki, Szczecina). Koncentracje mew (do 10 tys. ptaków) obejmą składowiska odpadów komunalnych Gdańska i Gdyni oraz innych miast. Przeloty ptaków z wysypisk w Szadułkach do noclegowisk w portach Gdańska odbywają się na wysokościach nawet zazwyczaj do wysokości 1000 ft AGL, kecz wyjątkowo także do ok. 3000 ft AGL przecinając rejon podejścia DS29 w odległości od 2 do 7 km od progu. Należy zwrócić uwagę na podwyższone ryzyko w okresie dziennym dla części MRT wzdłuż wybrzeża i w rejonach koncentracji gęsi na wschód od ujścia Warty (Park Narodowy i Natura 2000) (mapa 3, 5).


2.3. Rejon Południowo-zachodni

Rejon wraz z lotniskami EPKS, EPPW, EPIR, EPLY, EPTM, EPKK. Intensywna migracja ptaków i tworzące się koncentracje związane będą ze wzrostem zagrożenia w rejonach rozlewisk, zbiorników wodnych i stawów hodowlanych (np. Park Narodowy Ujście Warty, rozlewiska Odry, Dolina Baryczy, wzdłuż Noteci, Bzury). Będą tam występowały wielotysięczne koncentracje gęsi (głównie gęgawa, białoczelna, zbożowa), kaczek (m.in. krzyżówka, czernica), mew oraz żurawia (mapa  3, 4, 5). W zależności od warunków pogodowych duża część z tych ptaków może zimować na tym terenie. Gęsi będą regularnie przelatywać zazwyczaj na wysokości poniżej 500 ft AGL, z rejonów żerowisk na polach oziminy na noclegowiska położone na zbiornikach wodnych, Z uwagi na migracje i koncentracje tych ptaków wzrośnie zagrożenie dla tras MRT w tych rejonach. Należy także zwrócić uwagę na obecność krukowatych związaną z zimowaniem gawrona, wrony, kawki w rejonach miast.


2.4. Rejon Południowo-wschodni

Rejon wraz z lotniskami EPWA, EPMM, EPRA, EPDE. Z uwagi na intensywną migrację ptaków krukowatych oraz koniec migracji wodno-błotnymi (gęsi, kaczki, mewy, żuraw) mogą pojawiać się lokalne koncentracje ptaków szczególnie w rejonach zbiorników wodnych (np. Poleski Park Narodowy, kompleksy stawów hodowlanych) (mapa  2, 3). Jednak liczebności ptaków są zazwyczaj mniejsze niż we wrześniu i październiku, co wpłynie na mniejsze zagrożenie dla tras MRT (mapa 3, 5). Na i w sąsiedztwie lotniskach częściej pojawiać się będą stada krukowatych (gawron, wrona, kawka) (patrz rozdział 1.5).

 

3. MAPY

Mapa 1. Podział obszaru Polski na potrzeby przygotowywanej informacji o zagrożeniach dla ruchu lotniczego, związanych z występowaniem ptaków. Rejon Północno-wschodni (NE), Północno-zachodni (NW), Południowo-zachodni (SW) oraz Południowo-wschodni (SE).